Clostridium difficile – zakażenia pozaszpitalne

Kent A. Sepkowitz – Clostridium difficile Leaves the Hospitalu2014What’s Next? LINK: JAMA Intern Med. 2013;173:1367

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się bardzo interesujący artykuł Chitnis i wsp., którzy dokonali analizy około 1000 przypadków pozaszpitalnych biegunek wywołanych przez C. difficile. Co istotne, wbrew powszechnemu przekonaniu o bezpośrednim związku tego zakażenia z antybiotykoterapią, ponad jedna trzecia z chorych w ciągu 12 poprzedzających tygodni nie przyjmowała antybiotyków, ale za to aż  31% otrzymywało inhibitory pompy protonowej (PPI).

W komentarzu do wyników analizy Kent Sepkowitz  pisze, że już od momentu wprowadzenia do powszechnego użytku po II Wojnie Światowej antybiotyki stały się znanym źródłem zaburzeń żołądkowo-jelitowych – w tym biegunki. W latach 1970 za jedną z zasadniczych przyczyn biegunki uznano zakażenie Clostridium difficile. Na początku odpowiedzialnością za jego występowanie uznano stosowanie klindamycyny – antybiotyku o silnym działaniu na beztlenowce. Wkrótce okazało się jednak, że problem dotyczy jednak niemal wszystkich znanych antybiotyków.
McFarland  i wsp.  wykazali, że u chorych hospitalizowanych czynnikami ryzyka są: zaawansowany wiek, choroby współistniejące oraz zaburzenia pracy jelit. W roku 2010 ukazały się prace sugerujące związek pomiędzy infekcją C. difficile a powszechnym stosowaniem PPI. W lutym 2012 roku Food and Drug Administration wydała ostrzeżenie informujące opinię publiczną, że “stosowanie leków hamujących wytwarzanie kwasu żołądkowego, znanych pod nazwą inhibitorów pompy protonowej,może być związane ze zwiększonym ryzykiem biegunki wywołanej przez Clostridium difficile.”

Podstawę ostrzeżenia stanowiły rezultaty 28 badań obserwacyjnych oraz własny pasywny system rejestracji działań niepożądanych (Adverse Event Reporting System). PPI zwiększały ryzyko biegunki związanej z zakażeniem C. difficile 1.4 do 2.8-krotnie. Problem jest poważny, bowiem w odróżnieniu od antybiotyków, do których nadużywania zniechęcają występujące bardzo szybko objawy uboczne, PPI u niemal wszystkich powodują poprawę samopoczucia, przynajmniej krótkoterminowo. Co więcej przerwanie PPI powoduje rodzaj zespołu odstawienia – zwiększone w reakcji “z odbicia” wytwarzanie kwasu żołądkowego może spowodować nawrót silnych dolegliwości, które PPI mogą ponownie łagodzić.

Możemy być zatem świadkami sporu pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za ochronę zdrowia, traktującymi zakażenia C. difficile jako bardzo poważny problem zdrowia publicznego a pacjentami, chętnie stosującymi je na zgagę oraz przemysłem farmaceutycznym, dla których PPI są źródłem dochodów.

Opracowane na podstawie: Internet / 22 lipca 2013
Magdalena Lipczyńska