Wcześniactwo a ryzyko zgonu w wieku dorosłym

Casey Crump i wsp – Gestational Age at Birth and Mortality in Young Adulthood LINK: JAMA 2011;306:1233

Poród przedwczesny przed 37 tygodniem ciąży stanowi wiodącą przyczynę powikłań i zgonów noworodków w krajach rozwiniętych. W ciągu ostatnich 30 lat odsetek wcześniaczych porodów zwiększył się w USA do ponad 12% – liczby zbliżonej do notowanej w Afryce i południowej Azji (w porównaniu z 5% do 9% w Europie). Jednocześnie postępy w opiece nad noworodkami, powszechne stosowanie kortykosterydów, surfaktantu i oddechu wspomaganego wysokiej częstotliwości poprawiły rokowanie wcześniaków.

W wyniku tych działań duża liczba dzieci urodzonych przed terminem dożywa obecnie wieku dorosłego. Wpływ wcześniactwa na losy tych dzieci we wczesnym dzieciństwie został dobrze poznany. Dużo mniej wiadomo o ich rokowaniu odległym w wieku dorosłym. Wiedza taka jest niezbędna aby podjąć odpowiednie działania profilaktyczne  I zapobiec ewentualnym późnym następstwom wcześniactwa.

Problemem tym zajęli się badacze szwedzcy, przedstawiając wyniki analizy losów 674 820 osób urodzonych w ciąży pojedynczej w Szwecji w latach 1973 do 1979, które przeżyły  1 rok życia. W tej grupie znalazło się 27 979 wcześniaków urodzonych przed 37 tygodniem ciąży. Okres obserwacji sięgał roku 2008 czyli wieku 29-36 lat.

W czasie 20.8 milionów osobo-lat obserwacji odnotowano 7095 zgonów i silną odwrotną zależność (w każdej z grup wiekowych) pomiędzy stopniem wcześniactwa a śmiertelnością we wczesnym dzieciństwie (wiek 1-5 lat: skorygowany iloraz hazardu [aHR] dla każdego dodatkowego tygodnia ciąży 0.92). Zależność ta przestała być widoczna w późnym dzieciństwie (wiek 6-12 lat: aHR, 0.99) i w wieku dorastania (13-17 lat: aHR, 0.99) a pojawiła się ponownie u młodych dorosłych (wiek 18-36 lat: aHR, 0.96).

Przedwczesny poród związany był z większą śmiertelnością młodych dorosłych nawet w przypadku dzieci urodzonych w 34-36 tygodniu ciąży (aHR, 1.31; wskaźnik zgonów na 1000 osobolat wyniósł 0,65 wobec 0,46 w przypadku ciąży donoszonej). Za skorelowane z wcześniactwem zgony młodych dorosłych odpowiedzialne były wady wrodzone, choroby układu oddechowego, sercowo-naczyniowego i zaburzenia endokrynologiczne. Zależności nie stwierdzono dla zgonów z powodów schorzeń neurologicznych i raka.

Warto  odnotować, że pomimo silnego związku pomiędzy występowaniem wad wrodzonych a wcześniactwem także ich po wykluczeniu z analizy, przedwczesny poród  wiązał się z wyższą śmiertelnością zarówno we wczesnym dzieciństwie jak i we wczesnym wieku dorosłym.

Autorzy we wnioskach postulują konieczność bardziej efektywnych strategii zapobiegania wcześniactwu a także  lepszego poznania przyczyn wzrostu wskaźników zgonów w tej populacji dla wdrożenia odpowiednich działań profilaktycznych.

Opracowane na podstawie: JAMA / 21 września 2011
Magdalena Lipczyńska