Genomika a profilaktyka i leczenie cukrzycy typu 2 i otyłości

Mark I. McCarthy – Genomics, type 2 diabetes, and obesity LINK: N Engl J Med 2010;363:2339

W New England Journal of Medicine warto zwrócić uwagę na obszerny artykuł przeglądowy podsumowujący rolę genomiki w profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości. W ostatnich latach, metodą systematycznej, wszechstronnej analizy zależności pomiędzy częstymi wariantami sekwencji DNA a cukrzycą i otyłością udało się zidentyfikować loci zwiększonej podatności na obie patologie.

Badania nad cukrzycą zaowocowały wykryciem 40 wariantów zwiększających ryzyko choroby, w pracach nad otyłością zidentyfikowano kilkanaście loci ryzyka. Pomimo tych sukcesów, wpływ odkryć na polu genomiki na leczenie pozostaje minimalny. Decydują o tym dwa główne czynniki: umiarkowany ilościowy wpływ wariantów zwiększonej podatności na ryzyko wystąpienia patologii oraz  lokalizacja tych wariantów poza  regionami kodującymi genów.

W wielogenowych postaciach cukrzycy, stanowiących przytłaczającą większość przypadków tej patologii, stwierdzenie monozygotyczności pod względem najczęstszych spośród zidentyfikowanych wariantów zwiększonej podatności zwiększa względne ryzyko wystąpienia choroby nie więcej niż dwukrotnie. Co więcej, zidentyfikowane warianty są zlokalizowane w większości poza regionami kodującymi genów i uczestniczą w regulacji transkrypcji, nie mając bezpośredniego wpływu na czynność genów.

A zatem, z jednej strony wciąż brakuje wariantów, które mogłyby być celem skutecznej terapii genetycznej, a z drugiej nasza wiedza na temat roli już poznanych sekwencji podwyższonego ryzyka jest skąpa. Na dziś pozostaje nam cieszyć się z praktycznych implikacji wyników badań geomicznych w leczeniu monogenowych postaci cukrzycy i otyłości, stanowiących nie więcej niż kilka procent wszystkich przypadków tych patologii. Uzyskanie realnych korzyści w zakresie leczenia postaci wielogenowych wymaga jeszcze wielu lat badań.

Opracowane na podstawie: NEJM / 9 grudnia 2010
Krzysztof Kurek