Łagodny wzrost poziomu enzymów wątrobowych – postępowanie

George Aragon i Zobair M. Younossi – When and how to evaluate mildly elevated liver enzymes in apparently healthy patients LINK: Clev Clin J Med 2010;77:195 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Cleveland Clinic Journal of Medicine podjęto bardzo ważny z praktycznego punktu widzenia temat postępowania w przypadku stwierdzenia w badaniach laboratoryjnych podwyższonego poziomu enzymów wątrobowych u osób bez rozpoznanej choroby wątroby. Szacunkowe dane pokazują, że wzrostu poziomu enzymów wątrobowych  można spodziewać się  u od 1% do 9% osób bez objawów klinicznych.  W amerykańskim badaniu przesiewowym podwyższone poziomy aminitransferazy alaninowej (ALT) odnotowano u 8.9% osób badanych w latach 1999 do 2002.

Co oczywiste, nie wszyscy ludzie ze stwierdzanym jednokrotnie izolowanym, łagodnym wzrostem poziomu enzymów wątrobowych cierpią na chorobę wątroby i nie wszyscy wymagają szerokiej diagnostyki, która może być nie tylko kosztowna ale także, np. w przypadku  biopsji wątroby, obarczona powikłaniami. Decyzję o dalszej diagnostyce należy podejmować uwzględniając m.in.  czas trwania i profil podwyższenia enzymów, stan ogólny pacjenta, wiek, choroby towarzyszące, leki, używki, wywiad rodzinny.

Za prawidłowe poziomy ALT i aminotransferazy asparagnianowej  (AST) uznaje się zazwyczaj odpowiednio poniżej 50 U/L  i 40 U/L. Niektórzy eksperci uznają, że wobec epidemii otyłości i towarzyszącego jej niealkoholowego stłuszczenia wątroby progi wartości prawidłowych należy obniżyć, aby  zwiększyć czułość diagnostyczną testów (ALT poniżej 40 U/L u mężczyzn oraz poniżej 31 U/L u kobiet, AST odpowiednio poniżej 37 U/L i 31 U/L).

Za prawidłowy poziom fosfatazy alkalicznej uznaje się u dorosłych wartości od 20 do 120 U/L.  Po wykluczeniu choroby kości, podwyższony poziom fosfatazy alkalicznej sugeruje rozpoznanie choroby dróg żółciowych. Prawidłowy poziom GGT mieści się w zakresie od 0 U/L do 50 U/L u mężczyzn oraz 0 U/L do 35 U/L u kobiet. Wzrost GGT stanowi najbardziej czuły wskaźnik choroby dróg żółciowych.

W chorobach komórek wątrobowych dominuje wzrost ALT i AST. Wśród najczęstszych przyczyn wzrostu enzymów wątrobowych należy wymienić niealkoholowe stłuszczenie wątroby, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, hemochromatozę (u mieszkańców Europy północnej), alkoholową chorobę wątroby i toksyczne działanie leków. Wśród rzadszych przyczyn nie należy zapominać m.in. o chorobie Wilsona i autoimmunologicznych chorobach wątroby. Zdecydowanie najczęstszą przyczyną bezobjawowego wzrostu poziomu enzymów wątrobowych jest niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Alkoholowe uszkodzenie wątroby należy podejrzewać gdy poziomy  AST są dwu- trzykrotnie wyższe od poziomów ALT, zwłaszcza przy podwyższonych poziomach GGT. Jeśli podejrzewamy, że przyczyną nieprawidłowych wyników badań są alkohol lub leki, poziomy enzymów należy oznaczyć ponownie po 6 do 8 tygodniach od ich odstawienia.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / marzec 2010
Magdalena Lipczyńska