O szkodliwości słodzonych napojów w diecie

V.S. Malik i wsp – Sugar-sweetened beverages, obesity, type 2 diabetes mellitus, and cardiovascular disease risk LINK: Circulation 2010;121:1356

Na łamach Circulation ukazał się artykuł poświęcony znaczeniu słodzonych napojów  w diecie człowieka i ich wpływie na choroby cywilizacyjne.  W trakcie ostatnich trzech dziesięcioleci udział kalorii pochodzących z tych napojów w bilansie energetycznym diety wzrósł w USA z 3,9% do 9,2%. W tym samym czasie odsetki dorosłych  Amerykanów z nadwagą i otyłością wzrosly odpowiednio z 47% do 66% i z 15% do 33%.

Określane powszechnie jako puste kalorie, napoje te oskarżane są o współudział w epidemii chorób metabolicznych i chorób układu sercowo-naczyniowego.  Niezależnie od ryzyka związanego z otyłością wykazano również inne niekorzystne dla zdrowia działania słodzonych napojów. Należą do nich zwiększone ryzyko nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2 i chorób układu sercowo-naczyniowego. Szacuje się, że napoje te odpowiadają za ponad 20% wzrost ryzyka względnego tych zaburzeń.

Nie w pełni poznane są mechanizmy tych zależności. Wydaje się, że po pierwsze wysoki i w krótkim czasie dostarczony ładunek dużej ilości łatwo przyswajalnych węglowodanów nie zaspokaja, a często wręcz stymuluje uczucie głodu, a ilość kalorii spożyta w następnych posiłkach nie zostaje zmniejszona przez funkcjonujące mechanizmy regulacyjne. Po drugie proste cukry takie jak glukoza i fruktoza oraz dwucukry sprzyjają zwiększeniu masy tkanki tłuszczowej trzewnej i wykształceniu się aterogennej dyslipidemii.  Gwałtowny wyrzut insuliny nadmiernie obciąża komórki beta i sprzyja wyczerpywaniu ich funkcji, co z kolei wiedzie do cukrzycy. Innym mechanizmem diabetogennym indukowanym przez te napoje jest insulinooporność. Odnotowano również wzrost natężenia stanu zapalnego, ekspresji czynnika jądrowego kappa B oraz zwiększenie ilości reaktywnych związków tlenu wywołanych spożyciem prostych cukrów zawartych w gazowanych napojach.

Z tych właśnie powodów należy zachęcić przede wszystkim do spożywania  wody jako źródła uzupełnianych płynów. Autorzy wskazują  równie żna możliwe regulacje prawne prowadzące do ograniczania sprzedaży tych napojów, bardzo popularnych wśród dzieci. Obejmowałyby one obciążenia podatkowe i zakaz sprzedaży w szkołach.

Opracowane na podstawie: Circulation / 23 marca 2010
Marek Kowrach