Badania obrazowe w XXI wieku – jak ograniczyć zbędną ekspozycję na promieniowanie?

David J. Brenner – Medical imaging in the 21st century – getting the best bang for the rad LINK: N Engl J Med 2010;362:943

W New England Journal of Medicine warto zwrócić uwagę na głos w dyskusji na temat bilansu korzyści i strat wynikających z popularyzacji badań obrazowych związanych z ekspozycją na promieniowanie. Z amerykańskich danych wynika, że największy udział w gwałtownym wzroście emisji promieniowania, jaki dokonał się w minionych dekadach, mają źródła medyczne, które odpowiadają za 50% całkowitej dawki, na jaką eksponowany jest przeciętny mieszkaniec USA.  Wśród źródeł medycznych, największy, bo aż 30-procentowy udział w całkowitej dawce promieniowania mają badania obrazowe naczyń wieńcowych.

Paradoksalnie, z badania Patela i wsp., którego wyniki opublikowano w tym samym wydaniu NEJM wynika, że odsetek osób poddawanych inwazyjnemu badaniu radiologicznemu serca, u których stwierdza się istotne upośledzenie drożności naczyń wieńcowych, wynosi jedynie 38%. Czy istnieje zatem dobry test przesiewowy, na podstawie którego możliwa byłaby trafniejsza niż dotąd selekcja kandydatów do koronarografii?

Nawet jeśli tak, to jest nim również badanie radiologiczne związane z emisją promieniowania. Obok znanej scyntygrafii perfuzyjnej mięśnia sercowego, największe nadzieje w diagnostyce eliminacyjnej choroby wieńcowej wiąże się bowiem z angiografią przy użyciu wielorzędowej tomografii komputerowej.

Podsumowując, trudno wyobrazić sobie współczesną medycynę bez badań obrazowych, a decyzję o ich wykonaniu powinien podejmować lekarz po rozważeniu z jednej strony korzyści klinicznych, a z drugiej   zagrożeń i kosztów. Niezbędna w tej decyzji jest znajomość obowiązujących wytycznych.  Niestety badania obrazowe coraz częściej zastępują kliniczną analizę przypadku, a ich nadmierna  popularność może odzwierciedlać malejącą wiedzę lekarzy na temat standardów postępowania. Warto też zwrócić uwagę na ekonomiczny aspekt problemu. Ocenia się, że wykonywanie badań obrazowych zgodnie z zaleceniami ograniczyłoby ich całkowity koszt o około 40%.

Opracowane na podstawie: NEJM / 11 marca 2010
Krzysztof Kurek