Empatia – historia pojęcia

Rhodri Hayward – Historical keywords – Empathy Lancet 2005;366:1071
W krótkiej notce historycznej z cyklu „Historical Keywords” zamieszczonej na łamach The Lancet Rhodri Hayward przedstawia historię słowa empatia, którą powszechnie postrzega się jako lekarstwo na postępującą dehumanizację medycyny. Jak pisze Hayward, „powszechna nostalgia za empatycznym związkiem pomiędzy lekarzem a pacjentem budzi zaciekawienie, bowiem jest to słowo, które narodziło się dopiero na początku XX wieku”.

Po raz pierwszy użył go w 1904 roku okultysta i pisarz Vernon Lee (1856-1935). Lee postrzegał ją jako przeniesienie naszej „energii, aktywności i uczuć” na materialne dzieła sztuki – przypisywanie przedmiotom nieożywionym cech ludzkich. Było to zatem określenie całkowicie różne od współczesnego, praktycznego rozumienia empatii.

Zmiana znaczenia terminu była dziełem przede wszystkim terapeutów i psychoanalityków, głównie Carla Rogersa, który w pracy zatytułowanej „Client-Centred Therapy” wskazywał, iż sukces terapeutyczny można osiągnąć jedynie pielęgnując prawdziwe zainteresowanie pacjentem. Tak właśnie rozumiana empatia stała się podstawowym pojęciem psychoterapeutycznym i została uznana za naturalną ludzką cechę, której brak może stanowić podstawę do rozpoznania zaburzeń osobowości (wg. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders IV).

Zdaniem Haywarda, pomimo trwającego procesu upowszechniania pojęcia empatii, nadal trudno jest jednak odróżnić osobistą sympatię do drugiego człowieka od egoistycznej projekcji uczuć, a wieloznaczny źródłosłów terminu przypomina jak trudno jest odnaleźć naszą własną empatię.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2005-09-24