Nowe biomarkery w niewydolności serca

Yasuchika Takeishi – Biomarkers in Heart Failure LINK: Int Heart J 2014;55:474 (dostępny pełen tekst)

W International Heart Journal ukazał się artykuł poglądowy omawiający rolę biomarkerów w niewydolności serca. 

Choroby układu sercowo-naczyniowego są dominującą przyczyną zgonów w krajach rozwiniętych, a niewydolność serca (NS) staje się problemem społecznym. Ważnymi cechami idealnych biomarkerów jest m.in.  nieinwazyjność, wysoka specyficzność i czułość, wykrywalność choroby we wczesnym stadium, szybko uzyskiwany wynik testu, a także niski koszt oznaczeń.

Autor omawia grupy biomarkerów, odgrywających  rolę w NS, związanych z  przeciążeniem miokardium, jego uszkodzeniem, z przemianami w macierzy pozakomórkowej, ze stresem oksydacyjnym, stanem zapalnym, funkcją nerek, a także z mikroRNA.

Do markerów przeciążenia miokardium autor zaliczył peptydy natriuretyczne oraz ST-2. Peptydy natriuretyczne odgrywają istotna rolę w diagnostyce, a zwłaszcza w ocenie ryzyka, szczególnie przy oznaczeniach seryjnych. Kolejnym markerem jest ST-2, którego rozpuszczalna forma receptora  jest wykrywalna we krwi i może być markerem rokowniczym, niezależnym od peptydów natriuretycznych.

Progresja NS jest związana z postępującym zanikiem kardiomiocytów, a jak wynika z badań klinicznych podwyższone troponiny (Tn) są stwierdzane nawet w 25% chorych z NS. Sercowe białko wiążące kwasy tłuszczowe, kolejny marker uszkodzenia miokardium, jest również podwyższone w zaawansowanej NS i ma znaczenie rokownicze.

Spośród biomarkerów związanych z macierzą pozakomórkową zwrócono uwagę m.in. na metaloproteinazy oraz ich inhibitory, a także propeptydy kolagenu, które są ważnymi markerami zachodzącej przebudowy miokardium i dostarczają informacji prognostycznych.

Stres oksydacyjny odgrywa kluczowa rolę w patogenezie NS. 8-hydroksy-2’deoksyguanozyna jest markerem uszkodzenia DNA związanego z stresem oksydacyjnym. Neopteryna jest natomiast pośrednim wskaźnikiem stresu oksydacyjnego związanego z immunologiczną odpowiedzią komórkową. W obu przypadkach, podwyższone stężenia w NS są niekorzystne rokowniczo.

Spośród biomarkerów stanu zapalnego, oprócz białka ostrej fazy, autor zwraca uwagę na petraksynę 3, która jest uwalniana przez komórki w odpowiedzi na wyjściowy sygnał zapalny. Z wielu testów oceniających funkcję nerek, autor omawia rolę stężenia kreatyniny oraz przesączania kłębuszkowego (eGFR) oszacowanego za pomocą powszechnie stosowanych wzorów, a także cystatynę C. W pracach klinicznych wykazano, że eGFR może być najsilniejszym predyktorem zgonu w NS. Natomiast dzięki cystatynie C możliwe jest zróżnicowanie osób z większym ryzykiem powikłań i z prawidłowym stężeniem kreatyniny.

W dalszej części artykułu omówiono stosowanie łączne oznaczeń kilku biomarkerów odzwierciedlających różne procesy patofizjologiczne. Takie podejście ułatwia stratyfikację ryzyka w NS. Zdaniem autora konieczne jest przeprowadzenie nowych badań porównujących przydatność kliniczną nowych biomarkerów z testowanymi uprzednio oznaczeniami. Na zakończenie, autor zwraca uwagę na brak efektywnych biomarkerów diagnostycznych i rokowniczych, które mogłyby być stosowane specyficznie w NS z zachowaną frakcją wyrzucania.

Podsumowując, biomarkery umożliwają identyfikacje NS na wczesnym etapie, optymalizację oceny ryzyka i opieki nad chorymi z NS.

Opracowane na podstawie: Internet / Listopad 2014
Tomasz Rywik