Tomografia komputerowa w badaniach przesiewowych raka płuc – stanowisko US Preventive Services Task Force (USPSTF)

Andrew M. Davis i Adam S. Cifu – Lung Cancer Screening LINK: JAMA 2014;312:1248

Na łamach JAMA ukazało się podsumowanie zaleceń US Preventive Services Task Force (USPSTF) dotyczących badan przesiewowych w kierunku raka płuc za pomocą niskodawkowej  tomografii komputerowej (CT).  USPSF zaleca coroczne prowadzenie badań przesiewowych za pomocą CT u bezobjawowych dorosłych w wieku 55 do 80 lat z wywiadem 30 paczko-lat palenia papierosów, palących aktualnie lub takich, którzy przerwali palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Przerwanie skirningu zalecane, jest jeśli od rzucenia palenia upłynęło więcej niż 15 lat lub istnieją przeciwwskazania do leczenia operacyjnego raka płuc.

Autorzy podsumowania przypominają, że najskuteczniejszą interwencją prewencyjną jest rzucenie palenia, jednak udaje się ono skutecznie w 15% prób. Pięcioletnie przeżycie w raku płuc zależy od stadium, w którym jest rozpoznawany i dla niedrobnokomórkowego raka w stadium IA wynosi 71% –  90% (vs <10% w stadium IV). Obecnie tylko 15% raków płuc rozpoznaje się w stadium I. CT (niskodawkowa) pozwala rozpoznać 55-85% nowotworów w stadium I. Do chwili obecnej przeprowadzono 8 randomizowanych badań oceniających jej skuteczność, w tym 3 dobrej jakości.

W największej z prób – National Lung Screening Trial (NLST), wzięło udział ponad 50 000 bezobjawowych dorosłych w wieku 55 do 74 lat, z wywiadem co najmniej 30 paczko-lat palenia papierosów. Po 6 do 7 latach obserwacji odnotowano zmniejszenie śmiertelności z powodu raka płuc o 16% a śmiertelności całkowitej o 6.7% w porównaniu z badaniami przesiewowymi rtg klatki piersiowej  (w innych badaniach nie notowano redukcji śmiertelności całkowitej). W meta-analizie 3 badań dobrej jakości odnotowano redukcję śmiertelności z powodu raka płuca w grupie poddanej przesiewowi za pomocą CT (ryzyko relatywne 0.81; 95% CI,0.72-0.91).

Należy jednak pamiętać, że podstawowym problemem związanym z prowadzeniem badan przesiewowych są wyniki fałszywie dodatnie i ich konsekwencje. W NLST niemal 24.2% wyników badań CT było dodatnich a z tej grupy 96.4% okazało się dodatnich fałszywie. Pozytywna wartość predykcyjna wynosiła zaledwie  3.8%. W  dużej grupie chorych konieczne był inwazyjne procedury diagnostyczne (np. bronchoskopia) wiążące się z istotnymi powikłaniami. Znaczący problem mogą stanowić także nadmierne rozpoznania bowiem jak wskazują analizy około 10% do 25% przypadków nowotworów rozpoznanych za pomocą CT rośnie wolno/nie stwarza zagrożenia.

W USA American College of Chest Physicians, American Society of Clinical Oncology, American Thoracic Society oraz American Cancer Society uznały badania przesiewowe za pomocą CT za zasadne (zgodnie z kryteriami NLST do 55 od 74-79 roku życia). National Comprehensive Cancer Network poszerza tę grupę o osoby palące 20 paczko-lat w wieku 50 do 54 lat, z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Należy jednak pamiętać o zdaniu odrębnym American Academy of Family Medicine, która uznała, że aktualne dowody nie są wystarczające, aby badanie zalecać rutynowo i rekomenduje omówienie potencjalnych korzyści i szkód z pacjentem.

Opracowane na podstawie: JAMA / 24 wrzesnia 2014
Magdalena Lipczyńska