Postępowanie w przewlekłym bólu u osób starszych

Una E. Makris i wsp – Management of Persistent Pain in the Older PatientA Clinical Review LINK: JAMA 2014;312:825

Na łamach JAMA ukazała się praca Uny E. Markis i wsp. dotycząca postępowaniu w bólu przewlekłym u osób starszych.

Przewlekłe dolegliwości bólowe to częsty problem populacji geriatrycznej, prowadzący do niepełnosprawności i generujący duże koszty dla opieki zdrowotnej. Celem cytowanej pracy była analiza aktualnego stanu wiedzy na temat postępowania w bólu przewlekłym u osób starszych oraz trudności z tym związanych. Autorzy przeszukali bazę MEDLINE i Cochrane używając następujących słów kluczowych: osoby starsze, seniorzy, osoby wieku powyżej 65. lat, w połączeniu ze słowami: ból niezwiązany z chorobą nowotworową, ból przewlekły, ból przetrwały, postępowanie przeciwbólowe, ból nieustępujący, ból nawracający. Analiza dotyczyła anglojęzycznych artykułów przeglądowych, meta-analiz i wytycznych. Z 92 prac, 35 dotyczyło interwencji farmakologicznych, 57 – postępowania niefarmakologicznego. Większość prac dotyczyła pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.

Według wytycznych lekiem pierwszego rzutu jest acetaminofen. W przypadku braku poprawy rekomendowane są niesterydowe leki przeciwzapalne, tramadol, lub połączenie tych leków. Zalecane są także niesterydowe leki przeciwzapalne stosowane miejscowo. W przypadku braku skuteczności takiego postępowania możliwe jest stosowanie opioidów (np. oksykodonu). U chorych z bólem neuropatycznym skuteczne może być dołączenie trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych lub leków przeciwpadaczkowych. Niesterydowych leków przeciwzapalnych nie powinno się stosować przewlekle. Należy uważnie monitorować skuteczność leczenia i jego toksyczność, zwłaszcza, że z wiekiem wzrasta częstość zdarzeń niepożądanych oraz występuje polipragmazja.

Najbardziej wskazane jest postępowanie łączące farmakoterapię z leczeniem niefarmakologicznym – rehabilitacją, interwencjami poznawczo-bahwioralnymi i ruchowymi. Skuteczne leczenie przewlekłego bólu jest możliwe jedynie w przypadku dobrej współpracy między lekarzem a pacjentem oraz obecności zespołu multidyscyplinarnego składającego się z geriatry, reumatologa, rehabilitanta, fizjoterapeuty, a czasem także psychiatry i psychologa.

Planowanie leczenia bólu u osób starszych wymaga wiedzy o oczekiwaniach pacjenta, jego chorobach współistniejących, zwłaszcza takich jak niewydolność nerek i serca, stanie poznawczym i funkcjonalnym oraz zaplanowania współpracy z innymi specjalistami oraz rodziną chorego. Połączenie farmakoterapii i postępowania niefarmakologicznego oraz rehabilitacji jest kluczowe w celu osiągnięcia satysfakcjonujących rezultatów.

Opracowane na podstawie: JAMA / 26 siernia 2014
Magdalena Wiśniewska