Kobiety, osoby starsze oraz rasy inne niż biała stanowią mniejszość w randomizowanych badaniach cytowanych w wytycznych

Muhammad Rizwan Sardar i wsp – Underrepresentation of Women, Elderly Patients, and Racial Minorities in the Randomized Trials Used for Cardiovascular Guidelines LINK: JAMA Intern Med 2014:174;1868

W JAMA Internal Medicine ukazał się list do redakcji poruszający ważny temat uczestnictwa kobiet, osób starszych i osób innej niż biała rasy w randomizowanych badaniach klinicznych (Randomized Controlled Trials, RCTs), które są podstawą formułowania międzynarodowych zaleceń.

Autorzy przyjrzeli się RCTs cytowanym w amerykańskich wytycznych postępowania w migotaniu przedsionków (AF), niewydolności serca (HF) oraz ostrych zespołach wieńcowych (ACS). Najwięcej RCTs jako odsetek wszystkich referencji zacytowano w wytycznych dotyczących niewydolności serca (28% [230 z 814 referencji]), mniej w zaleceniach dotyczących AF (25% [229 z 910]), najmniej wreszcie w wytycznych dla ACS (20% [195 z 970]). Większość z RTCs (72%) stanowiły badania wieloośrodkowe.

Średnio w badaniu uczestniczyło 2047 pacjentów. Zaobserwowano trend w kierunku zwiększania liczebności osób włączonych do RCTs. Najwięcej kobiet uczestniczyło w RCTs zacytowanych w wytycznych AF (33%), mniej w wytycznych ACS (29%) i zaleceniach HF (29%). Są to liczby mniejsze niż raportowane przez amerykańskie rejestry. W rejestrze AF udział kobiet wynosi 55%, w ACS 42%, a w HF 47%.

Autorzy podkreślają jednak, że udział kobiet w ostatnich latach wzrasta. Średnia udziału kobiet we wszystkich badaniach, z wyłączeniem badań, do których włączano uczestników tylko jednej płci, wyniosła 30%. W latach osiemdziesiątych kobiety stanowiły 24% uczestników, w dziewięćdziesiątych 28%.

Mniej niż ¼ (153 z 653 [23.4%]) analizowanych badań raportowała rasę pacjentów.  Raportowanie rasy również uległo poprawie, szczególnie w ostatniej dekadzie, kiedy wzrosło ono niemal dwukrotnie w porównaniu z dekadą poprzednią. Większość badanych stanowili pacjenci rasy białej (86% w badaniach z AF i ACS oraz 73% w badaniach z HF). Pacjenci rasy czarnej stanowili 19% chorych w RCTs z HF i 6% z AF i ACS co dobrze koresponduje z danymi z amerykańskich rejestrów.

Pacjenci 75-letni i starsi stanowili jedynie 2% badanych we wszystkich RCTs. Do badań włączano przede wszystkim pacjentów ze Stanów Zjednoczonych  lub Europy (94%).  Prawie w 9% RCTs  znaleźli się chorzy z Azji, Ameryki Południowej i Australii. Pacjenci z Afryki stanowili 4% i pochodzili wyłącznie z Republiki Południowej Afryki.

Zdaniem autorów, pomimo poprawy, w dalszym ciągu pewne grupy pacjentów nie są wystarczająco reprezentowane w RCTs, co może podważać racjonalność  stosowania wytycznych w tych populacjach.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / Listopad 2014
Magdalena Lipczyńska