Poprawa funkcji neuropoznawczych w trakcie leczenia depresji

Hong Jin Jeon i wsp – Improvement in subjective and objective neurocognitive functions in patients with major depressive disorder. A 12-week, multicenter, randomized trial of tianeptine versus escitalopram, the CAMPION Study LINK: J Clin Psychopharmacol 2014;34:218

Funkcje neuropoznawcze ulegają istotnemu pogorszeniu w trakcie epizodu depresyjnego. Zaburzenie te stają się na tyle wyraźne, że w niektórych sytuacjach depresja wymaga różnicowania z zespołem otępiennym. Ponadto część tych zaburzeń, jak np. zaburzenia koncentracji, włączono do kryteriów rozpoznawania depresji.

W niewielu badaniach klinicznych próbowano ocenić wpływ terapii przeciwdepresyjnej na funkcje neuropoznawcze. Lukę powyższą uzupełnia przedstawiona na łamach Journal of Clinical Psychopharmacology praca, w której u chorych z depresją oceniono subiektywne i obiektywne wskaźniki funkcji neuropoznawczych. Grupę 164 osób z dużym epizodem depresji randomizowano do podawania tianeptyny (37,5 mg) lub escilatopramu (10 mg). W badaniu trwającym 12 tygodni oceniono m.in. subiektywne wskaźniki pamięci i koncentracji, przeprowadzono kwestionariusz Mini-Mental Scale, test ciągłego wykonywania, test uczenia się językowego oraz test matryc Ravena.

Wybranie tianeptyny w tym badaniu może rozszerzyć naszą wiedze o depresji. W odróżnieniu do standardowych leków przeciwdepresyjnych, wpływających na układ serotoninergiczny, a część również noradrenergiczny, tianeptyna działa modulująco na układ glutaminergiczny, co poprawia plastyczność synaps, funkcje kory czołowej, ale również, jak wykazano to u zwierząt poddawanych stresowi, funkcje hipokampa i jądra migdałowatego.

Oba stosowane leki poprawiły subiektywnie ocenianą pamięć i zdolność do koncentracji. Leczenie tianeptyną przyniosło jednak statystycznie większą poprawę w zakresie obiektywnie testowanych funkcji neuropoznawczych. Poprawie uległa punktacja mini-mental scale, pamięć krótkotrwała słów, pamięć długotrwała oraz wskaźnik błędnych reakcji na nieadekwatny bodziec oraz zdolność do rozumowania. W przypadku escilatopramu poprawie uległa pamięć późna i zdolność do rozumowania.

W analizie wykazano niezależny od depresji wpływ badanych leków na funkcje neuropoznawcze, przy czym tianeptyna poprawiała je w szerszym zakresie. Praca ta może stanowić element pełniejszego oglądu epizodu depresyjnego, który w zarówno w ocenie neurofizjologicznej i psychiatrycznej obejmuje nie tylko zakres funkcji zespołów neuronów odpowiedzialnych za nastrój i napęd, ale również za procesy poznawania. Wybór leku lub ich kombinacja może mieć wówczas odmienne znaczenie.

Opracowane na podstawie: Internet / kwiecień 2014
Marek Kowrach