Przyczyny chorób nowotworowych i ich prewencja

Paolo Vineis i wsp – The cancer wars 1. Global cancer patterns: causes and prevention LINK: Lancet 2014:383:549

Na łamach Lancet ukazała się praca Paolo Vineisa i Christophera P. Wilda dotycząca przyczyn chorób nowotworowych i ich prewencji.

Nowotwory są narastającym problemem światowym o niejednolitym charakterze. Obserwuje się znaczny wzrost częstości zachorowań w krajach mało- i średniorozwiniętych, co wynika ze zmian demograficznych i przenoszenia czynników ryzyka. Zmiany te są konsekwencją globalizacji i ekonomii, przez co zmienia się rozkład przyczyn nowotworów, dodatkowe czynniki dochodzą do już istniejących przyczyn infekcyjnych. Użytecznym wskaźnikiem globalizacji nowotworów jest Human Development Index (HDI), bierze on pod uwagę poziom edukacji, przewidywaną długość życia i dochód narodowy.

Według raportu WHO istotnymi czynnikami rozwoju nowotworów są palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, niska aktywność fizyczna i nieprawidłowa dieta. Przewlekła infekcja czynnikami onkogennymi może być przyczyną aż do 16% nowotworów, jednak rozpowszechnienie przyczyn  różni się znacznie w zależności od regionu. Przykładowo, rozpowszechnienie palenia tytoniu w krajach nisko-i średniorozwiniętych stanie się w ciągu następnych dekad wiodącą przyczyną nowotworów. Ponadto, do 2015 roku chorób   związanych z nadmiernym odżywieniem będzie więcej niż tych wynikających z niedożywienia.

Autorzy pracy twierdzą, że prewencja pierwotna jest szczególnie istotną i kosztoefektywną metodą walki z chorobami nowotworowymi, gdyż aż połowie nowotworów można zapobiegać mając aktualną wiedzę dotycząca czynników ryzyka. Niestety, obecne trendy ekonomiczne i społeczne nie wspierają zapobiegania.

Silnym argumentem za prewencją pierwotną jest fakt, że przyczyna nowotworu może być usunięta lub znacznie zredukowana w ciągłu długiego okresu czasu. Prewencja pierwotna ma kilka zalet. Mogą z niej skorzystać także inne osoby niż będące bezpośrednim jej celem. Przykładowo, zakaz palenia w miejscach publicznych powoduje, że palacze palą mniej, ale też chroni  osoby niepalące przez wdychaniem dymu. Ponadto, unikanie ekspozycji na czynniki kancerogenne może zapobiegać też innym chorobom niezakaźnym, a przyczyny mogą zostać usunięte lub zredukowane na przykład poprzez regularne pomiary ekspozycji środowiskowej lub w miejscu zamieszkania. Stąd prewencja pierwotna musi być priorytetem, jako integralna część globalnej walki z rakiem. Rozprzestrzenianie się epidemii nowotworów na kraje biedniejsze powinno zostać zahamowane.

Opracowane na podstawie: Lancet / 8 lutego 2014
Magdalena Wiśniewska