Konieczność zmiany podejścia do pacjentów hospitalizowanych z powodu niewydolności serca

Javed Butler, Gregg C. Fonarow i Mihai Gheorghiade – Need for increased awareness and evidence-based therapies for patients hospitalized for heart failure LINK: JAMA 2013;310:2035

Ocenia się, że 25% pacjentów hospitalizowanych z powodu niewydolności serca (HF) jest ponownie  przyjmowanych do szpitala w okresie 6 miesięcy, a całkowita śmiertelność roczna chorych hospitalizowanych wynosi 30%. Dane te nie zmieniły się znacząco w ostatnich 20 latach.

Nie jest  obecnie powszechnie stosowane postępowanie, pozwalające zmniejszyć ryzyko rehospitalizacji. Nie ma pewności, czy wprowadzane nowe metody leczenia zmniejszające nasilenie objawów HF, przyczynią się do istotnego obniżenia ryzyka ponownej hospitalizacji.

Zdaniem autorów komentarza na łamach Journal of American Medical Association, za niezadawalający postęp w terapii częściowo odpowiedzialne jest niedocenianie znaczenia problemu hospitalizacji, zarówno na poziomie społecznym jak i na poziomie środowisk medycznych. W opinii autorów, zwraca się obecnie uwagę przede wszystkim na leczenie szpitalne, a w rzeczywistości ryzyko wystąpienia groźnych incydentów jest szczególnie wysokie we wczesnym okresie po wypisie ze szpitala.

W większości przypadków u pacjentów hospitalizowanych udaje się uzyskać zakładane cele terapeutyczne, tzn. zmniejszenie nasilenia objawów, obniżenie ciśnień w krążeniu płucnym i częstości rytmu, a przy wypisie pacjenci otrzymują zalecenia zgodne ze standardami postępowania. Jednocześnie pacjenci wypisywani ze szpitala nie są odpowiednio poinformowani o rokowaniu, a postępowanie w ostrej HF, ukierunkowane głównie na zmniejszenie duszności i obrzęków, determinuje postrzeganie HF jako choroby, którą można skutecznie leczyć. Przyczynia się to do zbyt optymistycznego nastawienia pacjentów, wpływając na wybór metod leczenia oraz przestrzeganie zaleceń.

Co więcej istnieje znaczna rozbieżność w powszechnym postrzeganiu znaczenia HF i rzeczywistej skali zagrożenia. Ocenia się, że w 2012 spośród wszystkich hospitalizacji sercowo-naczyniowych w USA, zawały serca odpowiadały za 15,7% hospitalizacji (śmiertelność 15%), a HF za 28,9% (śmiertelność roczna 30%).

Istnieje wiele inicjatyw, których celem jest podnoszenie świadomości  o wielu chorobach przewlekłych, ale praktycznie żadna z nich nie dotyczy HF. Szacuje się, że koszty wynikające  bezpośrednio z HF podwoją się do roku 2030.Uwzględniając jednak inne choroby sercowo-naczyniowe związane z HF, w rzeczywistości koszty będą ponad trzykrotnie wyższe (160 miliardów dolarów).

W ostatnich latach podejmowano wiele nieskutecznych działań o charakterze organizacyjnym, ukierunkowanych na zmniejszenie częstości rehospitalizacji, bez wpływu na sam proces choroby. Jak wynika z piśmiennictwa, stworzenie specjalnych i nierzadko kosztownych programów opieki nie spowodowało zmniejszenia kosztów leczenia, a w niektórych przypadkach przyniosły wręcz odwrotny skutek. Jak dotychczas, stosowanie zalecanej farmakoterapii jest jedynym działaniem poprawiającym rokowanie po wypisie ze szpitala.

W podsumowaniu autorzy stwierdzają, że nasze działania powinny być ukierunkowane na pełniejsze zrozumienie patofizjologii HF i na ustanowienie konkretnych celów terapeutycznych, zamiast na poszukiwaniu działań zastępczych, które okazały się nieskuteczne.

Opracowane na podstawie: JAMA / 20 listopada 2013
Tomasz Rywik