Ocena objawów somatycznych w praktyce klinicznej

Arthur J. Barsky – Assessing Somatic Symptoms in Clinical Practice LINK: JAMA Int Med 2014;174:407

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się komentarz Arthura J. Barsky’ego dotyczący pracy Gierka et al. na temat oceny objawów somatycznych w praktyce klinicznej.

Ocena objawów zgłaszanych przez pacjenta służy nie tylko do stawiania diagnozy, ale umożliwia na przykład ocenę efektów leczenia czy wykrycie źródła cierpienia i stresu u chorego.

Objawy somatyczne są zespołem złożonych problemów i nie pozostają w prostej relacji z zachorowaniem na określoną chorobę. Potwierdzono ich związek z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza lękiem i depresją.

Cytowana praca analizuje psychometryczne właściwości krótkiej ankiety dotyczącej objawów somatycznych wypełnianej przez chorych i wyjaśnia wątpliwości na temat możliwych źródeł dolegliwości. W pracy użyto Somatic Symptom Scale-8 (SSS-8), zaczerpniętej z Patient Health Questionnaire-15, stworzonej do oceny objawów somatycznych często towarzyszących chorobom psychicznym.

Jedna trzecia objawów zgłaszanych w podstawowej opiece zdrowotnej i poradniach specjalistycznych pozostaje medycznie niewyjaśniona. Obserwuje się  różne nasilenie dolegliwości u pacjentów z tym samym zaawansowaniem choroby, stwierdzono to dla takich jednostek jak choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, choroba wieńcowa, astma, niedokrwistość, cukrzyca, bezsenność, łagodny przerost prostaty czy kamica żółciowa.

Objawy, które wydają się być charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej, mogą w rzeczywistości wynikać z innych przyczyn. Mogą wiązać się  z poznaniem przez pacjenta charakterystycznych symptomów jego schorzenia. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, ponieważ często różne dolegliwości dotyczą osób bez żadnej rozpoznanej jednostki chorobowej.

Szacuje się, że 80%-90% dorosłych odczuwa przynajmniej jeden objaw somatyczny raz na 1-3 tygodnie, a jedynie 19%-27% nie miało żadnych dolegliwości w przeciągu ostatnich trzech dni.  14-45% Amerykanów skarży  się na bóle głowy, 19-29% na zmęczenie, 32-50% na ból pleców a 5-23% na zawroty głowy.

Proponowana przez autorów pracy ankieta zawierała pytania o objawy dotyczące minionego tygodnia. Niezbędna w dalszych analizach będzie ocena, czy dolegliwości te utrzymywały się, czy przemijały. Interesujący jest także związek z obecnością objawów i poszukiwaniem lub nie pomocy medycznej, biorąc pod uwagę rosnące koszty opieki zdrowotnej. Wprowadzenie SSS-8 do praktyki klinicznej może być korzystne i pogłębić rozumienie epidemiologii, historii naturalnej oraz odpowiedzi na leczenie w przypadku dolegliwości somatycznych.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / Marzec 2014
Magdalena Wiśniewska