Czym spowodowana jest nieskuteczność terapii przeciwdepresyjnej?

W. El-Hage i wsp – Mechanisms of antidepressant resistance LINK: Frontiers in Pharmacology 2013;4:46 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Frontiers of Pharmacology omówiono zagadnienie oporności na stosowaną terapię farmakologiczną u chorych na depresję.

Problem braku pełnej skuteczności terapii przeciwdepresyjnej jest dość powszechny, natomiast oporność na leczenie przeciwdepresyjne ma swoją definicję, w której rdzeniem jest brak jakiejkolwiek odpowiedzi na przynajmniej dwie odpowiednio długie próby leczenia różnymi lekami.  Autorzy artykułu omawiając poszczególne mechanizmy oporności na leczenie przeciwdepresyjne, wskazują jednocześnie na złożoną patofizjologię tej choroby.

Po pierwsze depresja może być manifestacją choroby afektywnej dwubiegunowej o odmiennych mechanizmach i wymagać odmiennego leczenia. Drugą ważną grupą są mechanizmy farmakologiczne związane z metabolizmem leków poprzez układy cytochromów w wątrobie, a także poprzez interakcje leków. Również zmienność genetyczna P-glikoproteiny, decydującej o transporcie wstecznym molekuł z mózgu poprzez komórki endotelium może decydować o stężeniu leków w obszarze neuronów, na które wywierają największe działanie.

Interesującym polem badań patomechanizmów oporności na leczenie przeciwdepresyjne jest analiza elektroencefalograficzna oraz analiza za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. Za pomocą tych metod można określić zaburzone funkcje poszczególnych obszarów mózgu, w tym obszarów asocjacyjnych. Przykładem może być obniżona aktywność rostralnej części kory zakrętu obręczy u chorych z opornością na leki przeciwdepresyjne.

W połączeniu z powyższym funkcjonują mechanizmy neuroplastyczności mózgu i ograniczenie funkcjonalnych zdolności OUN reakcji na leki przeciwdepresyjne. Wykazano m.in. powiązanie zmniejszonych objętości struktur hipokampa z utrzymywaniem się w trakcie terapii objawów depresji.

W bezpośrednim związku z powyższym pozostaje odpowiedź i możliwość ekspresji neurotropowego czynnika pochodzenia mózgowego.

W patogenezie depresji i jej oporności na leczenie bierze udział zmienność genetyczna transporterów serotoniny, ale także  innych neurotransmiterów. Ważnym czynnikiem modyfikującym odpowiedź przeciwdepresyjną są układy hormonalne, zwłaszcza nie poddająca się supresji nadmierna aktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, a także zmniejszenie aktywności osi przysadkowo-tarczycowej. W tym drugim przypadku  stosowana wybiórczo  trójodotyronina przynosiła korzyści terapeutyczne.

Złożoność patogenezy depresji powoduje, że obecnie jednostronne metody jej terapii nie zapewniają oczekiwanej skuteczności leczenia. Pełniejsze określenie mechanizmów depresji i oporności na jej leczenie pozwoli efektywniej indywidualizować terapię.

Opracowane na podstawie: Internet / Listopad 2014
Marek Kowrach

Dodaj komentarz