Historia walki z nałogiem palenia tytoniu – minęło 50 lat

Helene M. Cole i wsp – The War Against Tobacco50 Years and Counting LINK: JAMA 2014;311:131

Na łamach JAMA ukazała się praca Helene M. Cole i wsp. dotycząca historii walki z nałogiem palenia tytoniu.

Pięćdziesiąt lat temu lekarz naczelny w USA  (surgeon general) Luther Terry ujawnił raport „Smoking and Health” oparty na analizie około 7000 dokumentów. Z przedstawionych danych jasno wynikało, że palenie papierosów powoduje raka płuc, a ryzyko rozwoju nowotworu wzrasta wraz z ilością wypalanych papierosów i spada po zaprzestaniu palenia.

Raport ten zmienił diametralnie myślenie Amerykanów i wpłynął na politykę tytoniową zdrowia publicznego. Pomimo protestów koncernów tytoniowych w 1971 ustanowiono przepis nakazujący umieszczanie na opakowaniu papierosów informacji o ich szkodliwości oraz zakazano reklam telewizyjnych wyrobów tytoniowych.

Ryzyko zdrowotne palenia papierosów było znane już przed rokiem 1964. W badaniach Wyndera i Grahama dotyczącego wywiadu w kierunku nikotynizmu osób z rakiem płuca i wykazano znacznie większy odsetek palących u badanych z nowotworem niż bez niego. W analizie Dolla i Hilla badano palących lekarzy i stwierdzono silny związek palenia z rakiem płuca i chorobą wieńcową.

Przed rokiem 1900 nikotynizm był zjawiskiem dość rzadkim. Jego rozpowszechnienie w dwudziestym wieku wynika z kilku przyczyn: przejścia z robionych ręcznie do produkowanych maszynowo papierosów, efektywnej promocji, szerokiej dystrybucji, także wśród żołnierzy obu wojen i wielu strategii producentów  zmniejszających obawy co do ryzyka zdrowotnego. Pomimo wzrastającej ilości dowodów koncerny tytoniowe utrzymywały, że związek między paleniem a chorobami jest dyskusyjny i że palenie papierosów to nie uzależnienie, a kwestia wolnego wyboru.

Od czasu ukazania się raportu Terry’ego sytuacja stopniowo ulegała zmianie. W 1988 roku uznano nikotynizm za uzależnienie, a nikotynę za podstawową jego komponentę. Aktualnie w 26 stanach i Dystrykcie Kolumbii zakazano palenia w przestrzeniach zamkniętych. Ponadto, zmieniła się polityka zdrowotna – podniesiono wartość akcyzy na wyroby tytoniowe, wprowadzono zakazy sprzedaży papierosów nieletnim. Odsetek palących w USA zmniejszył się z 42% w 1965 roku do 18% w 2012 roku, nadal jednak 44 miliony osób to palacze. Leczenie każdego uzależnionego od tytoniu powinno być minimalnym standardem opieki, a system zdrowia publicznego musi podjąć skuteczne działania w tym zakresie.

Opracowane na podstawie: JAMA / 8 stycznia 2014
Magdalena Wiśniewska