Rola wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w chorobach układu krążenia

Roberto Marchioli i wsp – nu22123 PUFAs in cardiovascular disease LINK: International Journal of Cardiology 2013, 170: 33

W International Journal of Cardiology ukazał się przegląd piśmiennictwa, którego autorzy podsumowali najnowsze wyniki badań dotyczących wpływu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 (n−3 polyunsaturated fatty acids, n−3 PUFAs) na ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.

W wielu starszych badaniach wykazano, że spożywanie PUFA wiąże się z istotnym zmniejszeniem ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych (CV), w tym ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, jak również ryzyka rozwinięcia choroby niedokrwiennej serca (CHD). Z drugiej strony wyniki najnowszych badań randomizowanych i metaanaliz nie są spójne i nie przynoszą jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o sens suplementacji PUFA w prewencji zdarzeń CV.

Największym z  badań potwierdzających korzystny wpływ PUFA na układ sercowo-naczyniowy było włoskie badanie GISSI, w którym analizowano zdarzenia CV u 11 323 chorych po świeżo przebytym zawale serca, przyjmujących codziennie 1g PUFA i witaminę E przez okres 3,5 roku.  Wykazano, że przyjmowanie PUFA istotnie zmniejszyło ryzyko wystąpienia pierwszorzędowego punktu końcowego (zgon, zawał serca lub udar niezakończone zgonem) o 15% w porównaniu do grupy kontrolnej, w tym ryzyko zgonu o 20% (95% CI 6–23%); zgonu z powodu zdarzeń CV o 30% (95% CI 13–44%); zgonu w przebiegu choroby niedokrwiennej serca o 35% (95% CI 16–49%); a ryzyko nagłego zgonu sercowego o 44% (95% CI 24–60%).

Do przeciwnych wniosków doszli autorzy z Japonii (badanie JELIS), którzy w analizie 18000 osób leczonych statyną i PUFA bądź tylko statyną nie uwidocznili wpływu PUFA na śmiertelność, a jedynie na ryzyko choroby wieńcowej. Podobnie w badaniu OMEGA, w grupie 3851 pacjentów po świeżo przebytym zawale, przyjmujących 1g PUFA przez okres 12 miesięcy nie uwidoczniono wpływu PUFA na ryzyko zgonu i wystąpienia zdarzenia CV w porównaniu z grupą kontrolną.(śmiertelność całkowita 4,6% vs. 3,7%, p = 0,18; ryzyko zdarzeń CV, 10,4% vs. 8,8%, p = 0,1).

Również w badaniu Alfa Omega, w którym badano wpływ suplementacji PUFA w margarynach spożywczych nie udowodniono korzystnego wpływu tych substancji. W nowym badaniu ORIGIN zauważono, że przyjmowanie PUFA w dawce 0,9g/dobę przez pacjentów wysokiego ryzyka zdarzeń CV z zaburzeniem metabolizmu węglowodanów nie ma istotnego wpływu na ich rokowanie.

Autorzy przypuszczają, że korzystny wpływ PUFA, w wielu nowych badaniach na grupach wysokiego ryzyka nie ujawnił się  w związku z przyjmowaniem przez tych chorych wielu skutecznych leków kardiologicznych, a także za powodu wysokiego wyjściowego stężenia PUFA. Ponadto badania nie miały odpowiedniej siły statystycznej, ilośc incydentów była niska a założenia zbyt optymistyczne.

Opisywany temat znalazł swoje miejsce również w rekomendacjach. W wytycznych AHA  postępowania w CHD uwzględniono rolę spożywania ryb lub oleju rybiego jedynie w kontroli profilu lipidowego (klasa dowodów IIB). ESC w wytycznych prewencji  CV stwierdza, że spożywanie ryb przynajmniej raz w tygodniu wiąże się z 15% spadkiem ryzyka CHD de novo (RR =0.85, 95% CI 0.76–0.96). Oszacowano, że w skali populacji spożycie ryb dwa razy w tygodniu wiązałoby się z 36% spadkiem śmiertelności z powodu choroby niedokrwiennej serca i z 17% spadkiem śmiertelności.  Obecnie ESC zaleca spożywanie ryb co najmniej dwa razy w tygodniu.

Opracowane na podstawie: Internet / Grudzień 2013
Łukasz Jankowski