Analiza porównawcza wpływu wysiłku fizycznego i leków na śmiertelność: meta-analiza danych

Huseyin Naci, John P A – Comparative effectiveness of exercise and drug interventions on mortality outcomes: metaepidemiological study LINK: BMJ 2013;347:5577 (dostępny pełen tekst)

Aktywność fizyczna przynosi wiele udokumentowanych korzyści zdrowotnych, w tym poprawę rokowania i zmniejszenie wskaźników umieralności. Korzystny wpływ na przeżycie wykazano głównie  w badaniach o charakterze obserwacyjnym. Badania prospektywnych są nieliczne. Brakuje także danych porównujących bezpośrednio wpływ aktywności fizycznej i interwencji terapeutycznych.

Na łamach British Medical Journal ukazały się wyniki meta-analizy oceniającej  wpływ wysiłku fizycznego i leków na śmiertelność. Analizie poddano randomizowane badania, porównujące skuteczność wysiłku fizycznego i terapii za pomocą leków pomiędzy sobą lub w stosunku do kontroli  (placebo lub terapia standardowa). Ostatecznie przeanalizowano wyniki 305 badań, w których uczestniczyło 339 274 osób. Wśród tych badań 57 z 14 716 uczestnikami dotyczyło skuteczności wysiłku fizycznego.

W przypadku choroby wieńcowej (60-100% pacjentów po zawale) prawdopodobieństwo zgonu w porównaniu z kontrolą redukowały statyny (iloraz szans 0.82, 95% przedział ufności 0.75 – 0.90), β blokery (0.85, 0.78 – 0.92), inhibitory ACE (0.83, 0.72 – 0.96) i leki przeciwpłytkowe (0.83, 0.74 – 0.93), zaś dla wysiłku fizycznego iloraz szans był podobny 0,89, ale 95% przedział ufności wynosił 0,76 do 1.04. Bezpośrednie zestawienie wysiłku fizycznego z farmakoterapią w meta-analizach sieciowych nie wykazało różnic w skuteczności tych interwencji w chorobie wieńcowej.

W przeciwieństwie do interwencji farmakologicznych (leki przeciwpłytkowe i przeciwkrzepliwe), ćwiczenia fizyczne okazały się natomiast istotnie skuteczniejsze w porównaniu z kontrolą w zmniejszeniu prawdopodobieństwa zgonu wśród pacjentów po udarze (0.09, 0.01 – 0.72).

W niewydolności serca skuteczność wysiłku fizycznego w redukcji zgonów była na granicy znamienności statystycznej (0.79, 0.59-1.00). Bezpośrednie zestawienie wysiłku fizycznego z farmakoterapią w meta-analizach sieciowych wykazało  przewagę diuretyków, ale nie innych leków, nad ćwiczeniami fizycznymi w tym zakresie.

Wśród pacjentów ze stanem przedcukrzycowym ani wysiłek fizyczny ani stosowanie farmakoterapii nie powodowało istotnego zmniejszenia prawdopodobieństwa zgonu.

W podsumowaniu autorzy stwierdzają zatem, że wysiłek fizyczny i leki mają potencjalnie zbliżony wpływ na śmiertelność w populacjach chorych z chorobą wieńcową, po zawale serca, po udarze, z niewydolnością serca oraz w stanie przedcukrzycowym. Jednakże ilość danych jest ograniczona i  niezbędne są dalsze badania o charakterze „comparative effectiveness”. Autorzy przedstawiają także pomysł, aby w badaniach lekowych obligatoryjne było ramię aktywności fizycznej jako aktywnej grupy kontrolnej.

Opracowane na podstawie: BMJ / 1 pazdziernika 2013
Magdalena Lipczyńska