,,Nadciśnienie tętnicze i cukrzyca – fatalne zauroczenie”. Komentarz redakcyjny

Williams B. – Blood pressure and diabetes: a fatal attraction LINK: European Heart Journal 2013;34:3395

Na łamach European Heart Journal ukazał się interesujący komentarz redakcyjny dotyczący związku między wartościami ciśnienia tętniczego krwi a ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2.

Wyjściem do rozważań stał się artykuł, w którym Izzo i wsp., analizowali u ponad 4000 wolnych od cukrzycy chorych z nadciśnieniem tętniczym (średni wiek  59 lat) związek pomiędzy występowaniem wskaźników uszkodzenia serca i naczyń a ryzykiem rozwinięcia cukrzycy w przyszłości. Badacze doszli do wniosku, że występowanie przerostu lewej komory (LVH) w badaniu echokardiograficznym oraz istotne pogrubienie kompleksu intima-media tętnicy szyjnej, jest istotnym czynnikiem prognostycznym i  o >60 % zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę de novo w średnio 3,6-letnim okresie obserwacji.

Autor komentarza redakcyjnego, prof. Bryan Williams, podaje trzy możliwe mechanizmy mogące odpowiadać za wyniki omawianego badania i związek nadciśnienia tętniczego z cukrzycą. Po pierwsze przerost lewej komory (LVH) i pogrubienie kompleksu intima-media tętnicy szyjnej (CIMT),  wynikają z długiego oddziaływania wysokiego ciśnienia tętniczego i zaburzeń metabolicznych na układ sercowo-naczyniowy.  Potwierdzają to obserwacje z literatury, w których osoby z długoletnim wysokim ciśnieniem tętniczym łatwiej rozwijają insulinooporność i cukrzycę.

Drugą hipotetyczną możliwością jest rola nadciśnienia tętniczego nie tylko jako czynnika rokowniczego, ale także jako przyczyny wystąpienia cukrzycy. Profesor Williams tłumaczy ten mechanizm  zależnością pomiędzy insulinowrażliwością  a przepływem krwi przez mięśnie. Proces remodelingu pod wpływem wysokiego ciśnienia tętniczego dotyczy także małych tętniczek oporowych w mięśniach, w których remodeling  upośledza zdolność regulacji przepływu w przypadku  zwiększonego zapotrzebowania mięśni, ograniczając wychwyt glukozy, co przekłada się na wzrost  ogólnej insulinooporności tkanek.

Trzecia postulowana teoria zakłada, iż nawet niewielkie podwyższenie poziomu glukozy we krwi lub zmniejszony próg glikacji kolagenu ściany tętnic może być pierwotną przyczyną nadciśnienia tętniczego, gdyż powoduje uszkodzenie i zmniejszenie podatności ścian tętnicy, a więc przyśpieszone starzenie naczyń. Takie zmniejszenie podatności ścian naczyń może skutkować wczesnym rozwinięciem LVH i zwiększonym CIMT na długo przed rzeczywistym ujawnieniem się istotnego klinicznie podwyższenia poziomu glukozy we krwi i rozpoznaniem cukrzycy.

Prof. Williams podkreśla kilka ważnych klinicznie implikacji komentowanego badania. Osoby z LVH lub zwiększonym CIMT powinny być traktowane jak osoby podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego, posiadające niejako ,,skazę metaboliczną” i prawdopodobne uszkodzenie ścian naczyń i serca. Po drugie, należy ostrożnie podawać leki obniżające ciśnienie o niekorzystnym profilu metabolicznym w cukrzycy (tiazydy, B-blokery) u pacjentów z wysokim ciśnieniem tętniczym i strukturalnym uszkodzeniem serca (jak LVH), gdyż użycie tych leków może przyspieszyć rozwój cukrzycy. Po trzecie, wyniki badania mogą być traktowane jak wytłumaczenie mechanizmu w jaki leki zwiększające insulinowrażliwość mogą wpływać na zmniejszenie ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 21 listopada 2013
Łukasz Jankowski