Zaburzenia metaboliczne łączące otyłość i depresję

Cecile Hryhorczuk i wsp – Metabolic disturbances connecting obesity and depression LINK: Frotn Neurosci 2013;7:177 (dostepny pełen tekst)

Na łamach Frontiers in Neuroscience ukazała się praca Cecile Hryhorczuk i wsp. dotycząca zaburzeń metabolicznych łączących otyłość i depresję.

Otyłość ma znaczny wpływ na fizjologię i ogólny stan zdrowia oraz nieprawidłowości funkcjonowania centralnego układu nerwowego. Osoby otyłe mają o około połowę, a pacjenci z cukrzycą – dwukrotnie większe ryzyko zachorowania na depresję niż populacja ogólna. Otyłość brzuszna jest lepszym czynnikiem predykcyjnym depresji i zaburzeń lękowych niż całkowita masa tłuszczowa ciała.

Depresja jest istotną przyczyną niepełnosprawności, a także przyczyną zaburzeń metabolicznych. Związek między otyłością a depresją jest dwukierunkowy, ponieważ pacjenci z zaburzeniami psychicznymi często mają nieprawidłową dietę i niską aktywność fizyczną. Obniżony nastrój nie tylko zaburza motywację, pogarsza jakość życia i ogólne funkcjonowanie, ale także zwiększa ryzyko powikłań otyłości.

Otyłość w krajach rozwiniętych wynika z czynników kulturowych i środowiskowych powodujących wybór produktów zawierających nasycone kwasy tłuszczowe i przetworzone cukry. Istnieje coraz więcej dowodów na to, że dieta może wpływać na nastrój i zachowanie zarówno bezpośrednio poprzez wpływ na układ nerwowy, jak i na metabolizm, funkcje endokrynne i immunologiczne.

W wielu badaniach wykazano, że zaburzenia metaboliczne wynikające z otyłości trzewnej mogą być odpowiedzialne także za częstsze występowanie zaburzeń depresyjnych u osób otyłych. Większa ilość dysfunkcyjnej tkanki tłuszczowej wiąże się z poważnymi zaburzeniami metabolicznymi bezpośrednio lub pośrednio wpływającymi na procesy kontroli emocji i nastroju.

Do stwierdzanych w otyłości trzewnej zaburzeń endokrynologicznych należą nieprawidłowości w wydzielaniu kortyzolu, leptyny, adiponektyny i rezystyny, mające wpływ na rozwój depresji i zaburzeń lękowych. Inną substancją hormonalną, odpowiedzialną za przejadanie się jest peptyd jelitowy ghrelina, której prawdopodobne działanie polega na kontroli mechanizmów homeostazy w układzie kary i nagrody w mózgu. Również neuropeptydy biorące udział w gospodarce hormonalnej (między innymi neuropeptyd Y) zaangażowane są w patofizjologię zachowań depresyjnych. Ostatnio wykazano także związek między endokanabinoidami a zaburzeniami nastroju.

Dysfunkcja endokrynna towarzysząca otyłości brzusznej wiąże się z obecnością łagodnego stanu zapalnego. Tkanka tłuszczowa trzewna jest źródłem cytokin zapalnych wydzielanych przez lokalne monocyty i makrofagi. Mechanizmy inicjujące i podtrzymujące stan zapalny w układzie nerwowym podczas diety wysokotłuszczowej są nadal niewyjaśnione. Stymulacja cytokinami nerwów trzewnych może powodować odpowiedź zapalną w układzie nerwowym.

Konieczne są dalsze badania na modelach zwierzęcych w celu określenia, które z wymienionych czynników mają największe znaczenie w rozwoju zaburzeń depresyjnych o osób otyłych.

Opracowane na podstawie: Internet / 7 października 2013
Magdalena Wiśniewska