Otępienie o wczesnym początku

Deborah A. Levine – Young-Onset DementiaUnanswered Questions and Unmet Needs LINK: JAMA Intern Med. 2013;173(17):1619

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się komentarz Deborah A. Levine do pracy Nordströma i wsp. na temat otępienia o wczesnym początku.

Zespoły otępienne zwykle są uważane za problem zdrowotny ludzi starszych, jednak zdarzają się także u młodych dorosłych i osób w średnim wieku i dotyczą około 200 000 Amerykanów poniżej 65 roku życia. Otępienie o wczesnym początku (young-onset dementia, YOD) stanowi od 4-10% demencji i zwykle jest definiowane jako rozpoczynające się poniżej 65 roku życia.

Rozpoznanie choroby często jest wyzwaniem. Pacjenci z YOD przechodzą rozległą diagnostykę, w różnicowaniu bierze się pod uwagę zaburzenia metaboliczne, genetyczne, choroby neurodegeneracyjne, zakaźne, naczyń mózgowych, zapalne i autoimmunologiczne. U 20-40% nie udaje się znaleźć przyczyny otępienia.

Aktualnie wiadomo coraz więcej na temat YOD. Określono kilka mutacji genetycznych mających tłumaczyć podstawy neurobiologiczne i patogenezę tej choroby. Można więc łączyć informacje z genetyki, neuroobrazowania i neuropatologii z objawami klinicznymi, jednak nadal brak wielu danych.

Praca Nordströma i wsp. z tego samego numeru pisma dostarcza nowych informacji na temat czynników ryzyka YOD. Badacze oceniali, czy określone cechy obecne w wieku młodzieńczym (średni wiek 18 lat) wiązały się z rozwojem YOD u 488 000 mężczyzn odbywających obowiązkową służbę wojskową w Szwecji w latach 1969-1979. W badanej grupie u 487 pacjentów stwierdzono YOD, średni wiek w momencie rozpoznania wynosił 54 lata, średni czas obserwacji – 37 lat. Czynniki ryzyka związane z YOD to: niski status intelektualny, niski wzrost i wysokie skurczowe ciśnienie krwi. Sześć dodatkowych określonych czynników to demencja u ojca, alkoholizm i narkomania, udar, stosowanie leków przeciwpsychotycznych oraz depresja podczas obserwacji. Przedstawione czynniki ryzyka wyjaśniały 68% przypadków YOD. Pacjenci z co najmniej dwoma czynnikami ryzyka mieli znacząco większe ryzyko YOD (HR 20,37).

Wyniki przedstawionego badania generują nowe pytania: czy depresja lub zażywanie leków przeciwpsychotycznych są czynnikami ryzyka YOD, objawami YOD czy też innej, niewłaściwie zdiagnozowanej choroby psychicznej? Czy czynniki oddziałujące w życiu płodowym lub wczesnym dzieciństwie  wpływają na niski poziom intelektualny w wieku młodzieńczym? Czy wysokie ciśnienie tętnicze jest modyfikowalnym czynnikiem ryzyka YOD?

Ograniczenia badania wiążą się z tym, że jego wyników nie można odnieść do kobiet, a z obserwacji nie wynika związek przyczynowo-skutkowy. Badacze nie oceniali także kilku znanych czynników ryzyka demencji (cukrzyca, dyslipidemia, palenie papierosów, brak aktywności fizycznej, urazy czaszkowo-mózgowe).

Prawdopodobnie przypadków YOD będzie coraz więcej ze względu na większą przeżywalność urazów czaszkowo-mózgowych oraz większą ilość udarów mózgu. Niezbędne są efektywne strategie opieki nad chorymi z YOD i ich rodzinami.

Opracowane na podstawie: JAMA / 23 września 2013
Magdalena Wiśniewska