Nowy model terapeutyczny w schizofrenii

Jeffrey A. Lieberman i wsp – Early Detection and Intervention in Schizophrenia. A New Therapeutic Model LINK: JAMA 2013;310:698

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazała się praca Jeffreya A. Liebermana i wsp. dotycząca aktualnego stanu wiedzy w zakresie rozpoznawania i leczenia schizofrenii.

Schizofrenia jest chorobą, której ryzyko ujawnienia się w ciągu życia wynosi 1%. Klinicznie manifestuje się objawami psychotycznymi  i zaburzeniami funkcji poznawczych, zwykle w wieku młodzieńczym lub wczesnej dorosłości. Charakteryzuje się okresami nawrotów i remisji prowadzącymi do stanu przewlekłych zaburzeń rezydualnych i nieprawidłowego funkcjonowania. Roczne koszty ponoszone z powodu schizofrenii w USA to 60 miliardów dolarów.

Od chwili wprowadzenia leków przeciwpsychotycznych rokowanie pacjentów znacznie się poprawiło. Aktualnie doszło do zmiany koncepcji strategii postępowania w tej chorobie, co wiąże się z wdrożeniem innowacyjnych terapii, redefinicji polityki zdrowotnej i finansowania.

W badaniach wykazano, że dłuższy czas trwania pierwszego epizodu choroby wiąże się z gorszą odpowiedzią na leczenie. Nieprawidłowości w morfologii mózgu mogą pojawić się już przed pierwszym epizodem psychotycznym i ulegać progresji, szczególnie w zakresie redukcji objętości istoty szarej. Pacjenci mogą jednak funkcjonować dosyć dobrze pomimo obecności istotnych objawów choroby. Duże znaczenie ma zdolność radzenia sobie z chorobą i wsparcie najbliższych.

Farmakoterapia ma za zadanie zmniejszyć objawy choroby i zapobiegać nawrotom, natomiast wsparcie psychosocjologiczne – zwiększyć prawdopodobieństwo stosowania się do zaleceń, zdolność radzenia sobie w życiu codziennym oraz funkcjonowania społecznego. Chorzy po przebyciu pierwszego epizodu psychotycznego lepiej odpowiadają na leczenie i wymagają mniejszych dawek leków niż pacjenci w fazie przewlekłej schizofrenii.

Jednak badania wykazały, że tylko 58% chorych wykupiło leki w ciągu 30 dni od wypisu ze szpitala i jedynie 46% pacjentów kontynuowało leczenie przez co najmniej 30 dni.  Z innych danych wynika, że ponad 40% pacjentów po przebyciu pierwszego epizodu psychotycznego rezygnuje z leczenia w ciągu pierwszych 9 miesięcy.

Należy pamiętać, że chorzy na schizofrenię mogą korzystać z terapii behawioralnej, szkoleń umiejętności społecznych, wsparcia rodzinnego, edukacyjnego i pracowniczego.

Nowe postrzeganie tej jednostki chorobowej wiąże się z nowym modelem opieki nad pacjentami. Efektywne leczenie może zapewnić młodym pacjentom lepsze funkcjonowanie społeczne. Elementami nowego modelu opieki są: skrócenie czasu trwania aktywnej psychozy poprzez wczesną diagnozę i leczenie, zapobieganie nawrotom poprzez zabezpieczenie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, jednoczesne wsparcie psychosocjalne, leczenie ewentualnych uzależnień i wsparcie oraz edukację rodziny. Model taki wymaga jednak reorganizacji systemu opieki zdrowotnej i zasad jej finansowania.

Opracowane na podstawie: JAMA / 21 sierpnia 2013
Magdalena Wiśniewska