Zespół jelita drażliwego i migrena: obserwatorzy czy partnerzy?

Full-Young Chang, Ching-Liang Lu – Irritable Bowel Syndrome and Migraine: Bystanders or Partners? LINK: J Neurogastroenterol Motil 2013;19:301 (dostępny pełen tekst)

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) i migrena stanowią pozornie odległe jednostki chorobowe. Jednak poza przewlekłym charakterem bólu i skłonnością do nawrotów, oba schorzenia bólowe mają wiele innych podobieństw. Przykładowo, IBS występuje u około 5-10% populacji, w tym częściej wśród kobiet, natomiast migrena dotyka 1-3% populacji, także częściej kobiety.

Obie choroby mogą współwystępować z tymi samymi schorzeniami somatycznymi i zaburzeniami psychiatrycznymi – fibromialgią, zespołem przewlekłego zmęczenia, śródmiąższowym zapaleniem pęcherza moczowego, bezsennością, depresją, wywiadem molestowania seksualnego w dzieciństwie itd. Wśród osób z IBS obserwuje się także zwiększone ryzyko występowania migreny (iloraz szans 2,66).

Zarówno IBS, jak i migrena, pogarszają jakość życia chorych powodując znaczne obciążenie społeczne, medyczne i ekonomiczne. Analizując bezpośrednie koszty zużycia zasobów medycznych, pośrednie koszty związane z absencją w pracy oraz utratą produktywności, można stwierdzić, że całkowite koszty spowodowane IBS są zbliżone do kosztów spowodowanych migreną.

W patogenezie obu schorzeń bierze się pod uwagę zaburzenia biopsychospołeczne, dziedziczność, polimorfizm genów, nadwrażliwość trzewną, allodynię skórną lub somatyczną, dysfunkcję układu neurolimbicznego oraz działanie hormonów płciowych. Zarówno rozpoznanie migreny jak i IBS jest stawiane na podstawie kryteriów opartych na objawach.

W leczeniu obu schorzeń stosuje się postępowanie  multidyscyplinarne, leczenie celowane (np. antagoniści receptora dla neurokininy 1), melatoninę, spazmolityki oraz alternatywne metody terapii. Ciekawa obserwacja dotyczy dość wysokiego odsetka poprawy w czasie stosowania placebo w badaniach klinicznych – wśród chorych z IBS sięgał on 40-50% pacjentów, u osób z migreną wahał się od 25% w przypadku podania doustnego do 32% w przypadku podania placebo drogą przezskórną.

Różne jest natomiast rokowanie w przypadku obu schorzeń. Rokowanie chorych z IBS jest dobre, a w badaniu kohortowym przeprowadzonym w Danii stwierdzono wręcz rzadsze występowanie raka jelita grubego u pacjentów z IBS (iloraz szans 0,67). Występowanie migreny jest zaś związane z podwyższonym ryzykiem udarów ośrodkowego układu nerwowego.

Podsumowując, omawiane dwie jednostki chorobowe charakteryzujące się przewlekłymi dolegliwościami bólowymi wykazują wiele podobieństw w różnych aspektach, co sugeruje przynależność IBS oraz migreny do tzw. „zespołów ośrodkowej sensytyzacji” (ang. central sensitization syndromes). Ustalenie właściwej patogenezy zaburzeń z tej grupy wymaga dalszych badań.

Opracowane na podstawie: Internet / Lipiec 2013
Ewa Kowalik