Postępowanie w bólach kręgosłupa – czy jest zgodne z rekomendacjami?

John N. Mafi i wsp – Worsening Trends in the Management and Treatment of Back Pain LINK: JAMA Int Med 2013;173:1573

Bóle kręgosłupa są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza i generują znaczne koszty opieki zdrowotnej. Leczenie bólów kręgosłupa jest kosztowne i często związane z nadużywaniem leków niezalecanych w rekomendacjach. Zalecenia przewidują stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i fizjoterapii, ale z wyjątkiem rzadkich przypadków odradzają badania obrazowe i intensywne leczenie. Ostatnio pojawiło się kilka badań oceniających trendy w przestrzeganiu zaleceń postępowania w tych jednostkach chorobowych.

Celem omawianej analizy była ocena sposobu leczenia bólu kręgosłupa w USA w okresie od stycznia 1999 do grudnia 2010. Wykorzystano dane z National Ambulatory Medical Care Survey i National Hospital Ambulatory Medical Care Survey,  dotyczące wizyt w pacjentów, których główną lub jedyną dolegliwością był ból kręgosłupa szyjnego lub lędźwiowego. Z badania wyłączono przypadki, które dotyczyły objawów alarmowych, takich jak gorączka, objawy neurologiczne lub choroba nowotworowa. W analizie statystycznej zastosowano metodę regresji dostosowaną do charakterystyki pacjentów i lekarzy. Analizowano także wyniki dotyczące czasu trwania objawów oraz ilości porad udzielonych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.

Oceniano stosowanie badań obrazowych, zalecanie narkotycznych środków przeciwbólowych i skierowania do specjalistów (wykładniki niestosowania się do rekomendacji). Ponadto analizowano użycie niesterydowych leków przeciwzapalnych i acetaminofenu oraz ilość skierowań na fizjoterapię (wykładniki stosowania się do zaleceń).

Do analizy włączono 23918 wizyt związanych z bólami kręgosłupa (co było reprezentatywne dla łącznie 440 milionów wizyt w ciągu dwunastu lat lub 73 milionów wizyt rocznie). Ilość wizyt związanych z bólami kręgosłupa wzrosła z 3350 w latach 1999-2000 do 4078 w latach 2009-2010. Średnio 58% chorych stanowiły kobiety. Średni wiek wzrósł z 49 do 53 lat w okresie obserwacji (p<0,001).

Stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych zmniejszyło się z 36,9% w latach 1999-2000 do 24,5% w latach 2009-2010 (p<0,001), natomiast narkotycznych środków przeciwbólowych wzrosło z 19,3% do 29,1% (p<0,001). Ilość skierowań na fizjoterapię pozostała w badanych okresach na stałym poziomie około 20%, natomiast częściej kierowano chorych do specjalistów – 6,8% vs 14,0% (p<0,001). Liczba wykonanych zdjęć rentgenowskich pozostała na stałym poziomie około 17%, natomiast częściej wykonywano badania tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego (7,2% vs 11,3%, p<0,001).

Podobne wyniki otrzymano po uwzględnieniu w analizie obserwacji krótko- i długoterminowej, wizyt u lekarzy ogólnych i specjalistów oraz wieku, płci, rasy, czasu trwania objawów oraz miejsca zamieszkania.

Pomimo istnienia jasnych rekomendacji dotyczących postępowania w bólach kręgosłupa, stopień niestosowania się do zaleceń wzrasta. Niezbędne są zatem, zdaniem autorów, interwencje poprawiające jakość opieki i zmniejszające koszty.

Opracowane na podstawie: Internet / 23 września 2013
Magdalena Wiśniewska