Dlaczego lekarze i pacjenci nie stosują się do wytycznych? Komentarz na temat postępowania w bólu pleców

Donald E. Casey Jr – Why Don’t Physicians (and Patients) Consistently Follow Clinical Practice Guidelines?Comment on u201cWorsening Trends in the Management and Treatment of Back Painu201d LINK: JAMA Intern Med. 2013;173(17):1581

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się komentarz Donalda E. Caseya Jr dotyczący pracy Mafiego i wsp. na temat postępowania w bólach kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego w latach 1999-2010. Autorzy analizowali dane dotyczące leczenia dużej grupy chorych pozyskane z National Hospital Ambulatory, skupiając się na niezgodnościach z wytycznymi postępowania. Pomimo, że zalecenia rekomendują w typowych przypadkach leczenie w warunkach opieki podstawowej, stosowanie nieopioidowych leków przeciwbólowych, niewykonywanie badań obrazowych i stosowanie fizjoterapii, stwierdzono znaczny spadek wskaźnika stosowania się do zaleceń w kolejnych latach.

Istnieje wiele możliwych wyjaśnień zaistniałej sytuacji. Kilka z nich to: łatwiejszy dostęp do badań obrazowych i większa ilość ośrodków je wykonujących, mniejsza ilość czasu lekarzy przeznaczana na szczegółową i systematyczną diagnostykę i leczenie pacjentów, mała ilość skutecznych narzędzi do podejmowania kluczowych decyzji wspólnie z pacjentem, żądania pacjenta dotyczące szybkiego rozwiązania problemu zdrowotnego. Ponadto często uważa się, że specjaliści lepiej zajmują się pacjentami z bólem kręgosłupa, a lekarze podstawowej opieki zdrowotnej boją się, że mogą coś przeoczyć i zostać posądzeni o niewłaściwe postępowanie. Pewne znaczenie może mieć też przykładanie mniejszej wagi do kosztów leczenia i diagnostyki.

Możliwym rozwiązaniem problemu jest stosowanie się do standaryzowanych wytycznych w formie algorytmów przez dobrze przeszkolone, wielodyscyplinarne zespoły. Będzie to wymagało zaawansowanych systemów informacji i rejestrów w celu oceny wyników leczenia i koordynowania takiej opieki. Zebrane dane powinny być następnie analizowane przez zespoły ekspertów w celu wykrycia pacjentów potrzebujących postępowania bardziej intensywnego. Ponadto, być może korzystne byłoby współpłacenie pacjenta za drogie badania obrazowe. Kolejnym, i być może największym wyzwaniem powinno być stworzenie wspólnego standardu postępowania przez środowiska lekarzy, przedstawicieli rządu, płatników, pracodawców i samych pacjentów.

Opracowane na podstawie: JAMA / 23 września 2013
Magdalena Piątkowska