Czy chirurgia bariatryczna będzie przydatna w leczeniu cukrzycy typu 2?

B.M. Wolfe, J.Q. Purnell i S.H. Belle – Treating diabetes with surgery LINK: JAMA 2013;309:2274

Jeden z komentarzy redakcyjnych na łamach JAMA porusza problem chirurgii metabolicznej w leczeniu cukrzycy typu 2.

Dotychczas zebrane dane wskazują na przydatność chirurgii metabolicznej w leczeniu otyłości u osób z BMI powyżej 35-40 kg/m2. W tych sytuacjach można było oczekiwać remisji współistniejącej cukrzycy u 42%- 80% chorych. W dalszej obserwacji nawrót schorzenia obserwowano jednak aż u 50%, spośród tych, którzy doświadczyli remisji. Niezależnie od tego łatwość kontroli metabolicznej cukrzycy ulegała poprawie.

Korzystne efekty tych operacji skłoniły badaczy do postawienia tezy, że chirurgia bariatryczna, sprzyjając redukcji masy ciała, może być efektywnym narzędziem terapeutycznym w leczeniu cukrzycy typu 2 z BMI w zakresie 30-35 kg/m2 lub, jak niektórzy postulują, z BMI powyżej 27 kg/m2.

Jednym z badań prezentowanych na łamach JAMA poświęconych temu zagadnieniu jest badanie Ikramuddin i wsp. Do badania zakwalifikowano 120 osób z BMI 30-39,9 kg/m2, których poddano programowi modyfikacji stylu życia, a u 60 z nich wykonano zabieg bariatryczny polegający na ominięciu żołądkowym i wytworzeniu pętli Roux-en-Y. Po roku wśród leczonych operacyjnie istotnie częściej osiągnięto dobre wyrównanie cukrzycy, mierzone nie tylko poziomem HbA1c<7%, ale również zmniejszeniem stężenia cholesterolu LDL <100 mg% i redukcji ciśnienia tętniczego <130 mm Hg. Spełnienie tych trzech kryteriów wyrównania osiągnięto u 49% leczonych operacyjnie i 19% leczonych modyfikacją stylu życia. Zależało to głównie od normalizacji glikemii. Redukcja masy ciała w stosunku do masy wyjściowej w porównywanych grupach wyniosła odpowiednio 26,1% i 7,9%.

Interpretacja tych badań nie jest oczywista, jeden z pacjentów miał poważne powikłania w okresie okołooperacyjnym i w rezultacie niedokrwienne uszkodzenie mózgu, a inny w trakcie rocznej obserwacji doświadczył niedoborów pokarmowych, zwężenia połączeń chirurgicznych, krwawień z przewodu pokarmowego. Bilans strat i zysków nie jest jednoznaczny, zwłaszcza ze względu na krótki okres obserwacji.

Na podobne pytanie starali się odpowiedzieć autorzy artykułu przeglądowego opublikowanego w tym samym wydaniu JAMA, w którym zamieścili metaanalizę badań dotyczących chirurgii bariatrycznej w leczeniu cukrzycy typu 2. Rezultaty wskazują na korzyści wynikające z lepszej kontroli glikemii, jednak dwuletni okres obserwacji nie pozwala określić bardziej trwałych efektów takiego leczenia, jak również długotrwałych działań niepożądanych chirurgii metabolicznej.

Zagadnienie optymalnej terapii cukrzycy typu 2 w tym kontekście pozostaje nierozwiązane. Konieczne jest zaplanowanie i wykonanie randomizowanych badań z długotrwałą obserwacją, które uściśla znaczenie chirurgicznych metod leczenia otyłości w leczeniu cukrzycy typu 2 i zapobieganiu jej powikłań.

Opracowane na podstawie: JAMA / 5 czerwca 2013
Marek Kowrach