Kortykosterydy a ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych – duńskie badanie kliniczno-kontrolne

Sigrun A. Johannesdottir i wsp – Use of Glucocorticoids and Risk of Venous Thromboembolism LINK: JAMA Intern Med. 2013;173:743

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazała się interesująca analiza zależności pomiędzy stosowaniem glikokortykoidów a ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Duńscy autorzy przypominają, że glikokortykoidy to silne leki przeciwzapalne stosowane w wielu jednostkach chorobowych – między innymi w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, chorobach autoimmunologicznych i  nowotworowych.  W Danii w roku 2010 recepty na leki z tej grupy otrzymało 3.5% populacji. W badaniach eksperymentalnych wykazano jednak, że leki te zwiększają poziom czynników krzepnięcia. Wiadomo także, że zespół Cushinga związany jest ze zwiększonym ryzykiem żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych (VTE). W jedynym badaniu epidemiologicznym prowadzonym w populacji ogólnej odnotowano 3-krotny wzrost VTE u osób przyjmujących glikokortykoidy (wraz z rosnącą długością leczenia zależność ta ulegała zmniejszeniu).

Autorzy obecnej analizy skorzystali z narodowej bazy danych obejmującej populację 5.6 miliona Duńczyków. W bazie tej wyodrębnili 38 765 przypadków VTE  (w latach  2005 do 2011) oraz 387 650 osób dopasowanych pod względem roku urodzenia i płci, stanowiących grupę kontrolną o podobnych czynnikach ryzyka. Stosowanie glikokortykoidów oceniano na podstawie recept  wystawionych 90 dni lub mniej od incydentu (obecnie stosujący), 91 do 365 dni od incydentu (niedawno stosujący) oraz ponad 365 dni od incydentu (poprzednio  stosujący). Dodatkowo wyodrębniono grupę otrzymujących lek po raz pierwszy (pierwsza recepta w ciągu 90 dni) i kontynuujących leczenie.

Jak wykazali autorzy systemowe stosowanie glikokortykoidów okazało się mieć istotny wpływ na ryzyko VTE u osób stosujących leki aktualnie (skorygowany iloraz ryzyka [ IRR], 2.31; 95% CI, 2.18-2.45), otrzymujących lek po raz pierwszy  (3.06; 2.77-3.38), kontynuujących leczenie (2.02; 1.88-2.17), oraz stosujących niedawno (1.18; 1.10-1.26) ale nie u stosujących poprzednio (0.94; 0.90-0.99). Ryzyko rosło wraz z dawką leku z 1.00 (95% CI, 0.93-1.07) dla skumulowanej dawki do 10 mg równoważnika prednizolonu  do 1.98 (1.78-2.20) dla dawek ponad 1000 do 2000 mg. Ryzyko VTE rosło także przy stosowaniu sterydów wziewnych (skorygowany IRR, 2.21; 95% CI, 1.72-2.86).

Zdaniem autorów analizy należy uznać, że za zwiększenie ryzyka VTE podczas leczenia glikokortykoidami odpowiada mechanizm biologiczny (zwiększenie krzepliwości) a nie uwzględnione w analizach czynniki zakłócające. Dowodzą tego opisane wyżej zależności czasowe. Tym samym zwiększone ryzyko VTE należy uwzględniać przy postępowaniu klinicznym z chorymi stosującymi glikokortykoidy.

Opracowane na podstawie: Internet / 1 kwietnia 2013
Magdalena Lipczyńska