Aspiryna w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych – kontrowersje

Ki Park, Anthony A. Bavry – Aspirin: Its risks, benefits, and optimal use in preventing cardiovascular events LINK: Clev Clin J Med. 2013;80:318 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Cleveland Clinic Journal of Medicine ukazał się artykuł podsumowujący zastosowanie aspiryny w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych.  Choć wydaje się, że jest to lek o ugruntowanej pozycji, to jednak, jak przypominają autorzy pracy, pytania rodzą się w przypadku zastosowania aspiryny  w poszczególnych podgrupach chorych.

Warto na przykład wiedzieć, że u osób ze stabilną chorobą wieńcową bez zawału serca czy też przebytego zabiegu rewaskularyzacji prospektywne dane dotyczące skuteczności leku pochodzą, wbrew pozorom,  w większości z pojedynczej próby klinicznej prowadzonej w Szwecji na około 2 tysiącach chorych (aspiryna w dawce 75 mg spowodowała w niej zmniejszenie liczby zawałów serca i nagłych zgonów o 34% (vs placebo).

Niepewność dotyczy przede wszystkim osób bez rozpoznanej choroby układu naczyniowego, u których uzyskiwana redukcja ryzyka bezwzględnego jest dużo mniejsza, przez co ryzyko krwawienia, nawet przy stosowaniu mniejszych dawek, zaczyna odgrywać istotną rolę. W populacji ogólnej bez wywiadu choroby wieńcowej lub udaru United States Preventive Services Task Force proponuje podawanie aspiryny w dawce 75 mg dziennie, jeśli ryzyko sercowo-naczyniowe jest większe od ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego (szacowanego na 100-130 na 100 000 dorosłych na rok,  dla  łącznie górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego).

W meta-analizie badań randomizowanych poświęconych prewencji pierwotnej wykazano, że podawanie aspiryny jest związane z 12% relatywną redukcją występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych u kobiet oraz 14% u mężczyzn (przy większej bezwzględnej liczbie incydentów u mężczyzn). Z kolei w przypadku kobiet relatywna redukcja ryzyka udaru wyniosła 17%  a mężczyźni nie odnosili w tym zakresie istotnych  korzyści.

Autorzy pracy proponują zatem aby przyjąć  następujący algorytm postępowania. W pierwotnej prewencji u mężczyzn ocenić ryzyko zawału serca za pomocą kalkulatora http://hp2010.nhlbihin.net/atpiii/calculator.asp i podawać aspirynę w wieku 45–59 lat jeśli ryzyko 10-letnie jest ≥ 4%, w wieku 60–69 lat jeśli ryzyko 10-letnie jest ≥ 9% oraz w wieku 70–79 lat jeśli ryzyko 10-letnie jest ≥ 12%. U kobiet w prewencji pierwotnej proponują ocenić ryzyko udaru za pomocą kalkulatora www.westernstroke.org/PersonalStrokeRisk1.xls i podawać aspirynę przy 10-letnim ryzyku udaru ≥ 3% u kobiet w wieku 55-59 lat, ≥ 8% u kobiet w wieku 60-69 lat oraz ≥ 11% u kobiet w wieku 70-79 lat. Autorzy przypominają, że brak jest wystarczających dowodów, aby ocenić korzyści płynące z aspiryny u osób 80-letnich i starszych. U chorych z cukrzycą ale bez przebytego zawału serca lub udaru American Diabetes Association/American Heart Association/American College of Cardiology proponują stosowanie aspiryny, jeśli ryzyko 10-letnie wynosi co najmniej 10% (można rozważyć przy ryzyku >5%). Rekomendacje te sformułowano na podstawie badań Prevention and Progression of Arterial Disease and Diabetes Trial (POPADAD) i the Japanese Primary Prevention of Atherosclerosis With Aspirin for Diabetes (JPAD).

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / Maj 2013
Magdalena Lipczyńska