Inhibitory układu renina-angiotensyna w zapobieganiu nawrotom migotania przedsionków – metaanaliza

T.-J. Li i wsp – Renin-angiotensin system inhibitors for prevention of recurrent atrial fibrillation: a meta-analysis LINK: Int J Clin Pract 2013;67:536

Dane dotyczące skuteczności inhibitorów układu renina-angiotensyna (ang. renin-angiotensin system RAS) u pacjentów z migotaniem przedsionków (ang. atrial fibrillation, AF) pozostają sprzeczne. Li i wsp. przeprowadzili zatem metaanalizę randomizowanych badań klinicznych, by ocenić skuteczność i bezpieczeństwo blokady układu RAS w zapobieganiu nawrotom AF.

Dokonano systematycznego przeglądu publikacji w bazach Medline, ISI Wweb of Science oraz Cochrane z użyciem następujących słów kluczowych: układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ renina-angiotensyna, angiotensyna, bloker receptora angiotensyny, enzym konwertujący, migotanie przedsionków. Uwzględniono tylko pełne publikacje dostępne w języku angielskim. Do metaanalizy włączono randomizowane badania kliniczne porównujące hamowanie RAS z placebo lub alternatywnymi metodami terapii po kardiowersji przetrwałego AF oraz badania porównujące ocenianą interwencję z konwencjonalnym leczeniem farmakologicznym napadowego AF, w których raportowano częstość nawrotów arytmii. Iloraz szans (ang. odds ratios, OR) został obliczony z użyciem modelu efektów losowych.

Ogółem do metaanalizy włączono piętnaście badań, w których w sumie wzięło udział 3972 pacjentów z AF (w 6 badaniach oceniano chorych z napadowym AF, w kolejnych 9 badaniach – pacjentów z przetrwałym AF). Średni czas obserwacji wahał się od 1,5 do 43 miesięcy. Spośród badanych, 2089 było losowo przydzielonych do grupy otrzymującej inhibiory RAS (olmesartan, losartan, kandesartan, valsartan, irbesartan, ramipril, perindopril, enalapril, lisinopril, valsartan lub ramipril, losartan lub perindopril), a 1883 osób znalazło się w grupie kontrolnej. U wszystkich chorych z przetrwałym migotaniem przedsionków była wykonana kardiowersja farmakologiczna lub elektryczna albo ablacja chirurgiczna  Większość chorych charakteryzowała się dobrą funkcją skurczową lewej komory (frakcja wyrzutowa wynosiła w poszczególnych badaniach średnio 51–66%), a tylko w jednym badaniu włączano chorych z przewlekłą niewydolnością serca w II lub III klasie wg NYHA. Jakość badań klinicznych oceniana wg skali Jadad wahała się od 2 do 5 punktów.

Przeprowadzona analiza wykazała, że inhibitory RAS znacząco zmniejszały częstość nawrotów AF w porównaniu z innymi metodami (OR = 0.50, 95% CI: 0.37–0.69, p < 0.01), w tym zarówno u chorych z napadowym, jak i z przetrwałym AF. Jednakże, stosowanie inhibitorów RAS nie wpływało istotnie na przeżycie chorych (OR = 1,17; 95% CI 0,65–2,10; p = 0,59). Na podstawie przeprowadzonej metaanalizy randomizowanych badań  klinicznych autorzy pracy wnioskują, że inhibitory układu renina-angiotensyna są skuteczne, bezpieczne i dobrze tolerowane w prewencji nawrotów migotania przedsionków.

Opracowane na podstawie: Internet / Czerwiec 2013
Ewa Kowalik