Wysiłek fizyczny a poprawa funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego

K.I. Erickson, A.G. Gildengers i M.A. Butters – Physical activity and brain plasticity in late adulthood LINK: Dialogues in Clinical Neuroscience 2013;15:99 (dostępny pełen tekst)

Znaczenie wysiłku fizycznego dla chorób układu sercowo-naczyniowego opisano w szeregu pracach epidemiologicznych i kliniczno-interwencyjnych. Regularne wykonywanie wysiłku fizycznego zmniejszało zapadalność na zawały mięśnia serca, udary mózgu, sprzyjało normalizacji ciśnienia tętniczego, poprawiało metabolizm kwasów tłuszczowych i glukozy. Poza powyższym wykazano również, że regularnie wykonywany wysiłek fizyczny wykazuje działanie profilaktyczne wobec nowotworów.

Na łamach Dialogues in Clinical Neuroscience podsumowano wiedzę i badania, w których oceniano wpływ wysiłku fizycznego na budowę i funkcję mózgu.  W badaniach eksperymentalnych na zwierzętach wykazano, że zapewnienie szczurom większej aktywności fizycznej zwiększa tempo rozwiązywania przez nie zadań, np. odnajdywania drogi w labiryncie.

Prace o podobnych założeniach wykonywano również u ludzi. Aerobowy wysiłek fizyczny powiększał objętość istoty szarej mózgu w badaniach obrazowych. Dotyczyło to niektórych obszarów, jak np. kora czołowa, ciemieniowa, skroniowa w tym hipokampu. Wydaje się, że wysiłek fizyczny poprawia dzięki temu zdolności zapamiętywania i zdolności zarządzania funkcjami poznawczymi i analitycznymi.

Powyższe założenia zostały również potwierdzone z zastosowaniem metodyki opracowanej dla funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. Aktywność fizyczna zwiększała aktywność obszarów kory mózgowej w obrazowaniu funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, uczestniczących w rozwiązywaniu prostych zadań matematycznych. W badaniach osób w podeszłym wieku aerobowy wysiłek poprawiał pamięć jak również funkcje poznawcze. Dotyczyło to również osób z łagodnym otępieniem.

Korzystne morfotyczne zmiany w mózgu oraz zmiany czynnościowe zdecydowały o fakcie, że w części prób klinicznych u chorych z depresją aerobowa aktywność fizyczna niezależnie od typowego leczenie, sprzyjała remisji objawów choroby. Podobnie korzystne efekty zaobserwowano dla wysiłku izometrycznego.

Mechanizm obserwowanych korzystnych działań nie jest w pełni poznany, jednym z jego elementów może być zwiększona dostępność czynników neurotropowych powodujących rozrost i podtrzymanie funkcji neuronów. Powyższe dane potwierdzają zasady dbania o zdrowie wypracowane już w czasach antycznych, gdzie zdrowia fizycznego nie daje się oddzielić od stanu funkcjonowania umysłu. Pozostają one we wzajemnie uzupełniających się relacjach.

Opracowane na podstawie: Internet / Marzec 213
Marek Kowrach