Kryzys ekonomiczny na Kubie a wskaźniki zdrowia publicznego – paradoks?

M. Franco i wsp – Population-wide weight loss and regain in relation to diabetes burden and cardiovascular mortality in Cuba 1980-2010: repeated cross sectional surveys and ecological comparison of secular trends LINK: BMJ 2013;346:f1515 (dostępny pełen tekst)

Na łamach British Journal of Medicine przedstawiono analizę stanu zdrowia mieszkańców Kuby w oparciu o systematyczne oceny stanu zdrowia przeprowadzone w mieście Cienfuegos, a także w oparciu o bazy danych dla całej populacji, w okresie 1980-2010.

Ważnym punktem odniesienia analizy były lata  kryzysu ekonomicznego na Kubie: 1990-1995. Spowodowane to było utrzymującą się izolacją gospodarczą Kuby, a także rozpadem politycznym Związku Radzieckiego. Skutkiem kryzysu dla mieszkańców były m.in. zmniejszona ilość spożywanych kalorii a także zwiększona aktywność fizyczna.  Mieszkańcy spożywali nieprzetworzoną przemysłowo żywność, a z powodu niedoborów paliw częściej przemieszczali się na rowerach. W tym czasie (1990-1995) zaobserwowano w populacji dorosłych spadek masy ciała  o około 4-5 kg. Podobnie według danych z kwestionariusza zwiększeniu uległ odsetek aktywnych fizycznie. Następnie w latach 1995-2010 częstość otyłości i nadwagi  zaczęła wzrastać z 33,5% do 52,9% dorosłej populacji.

Interesujące  wyniki dotyczą zapadalności na cukrzycę i choroby układu sercowo-naczyniowego. Okres kryzysu ekonomicznego to czas redukcji zapadalności na cukrzycę o 53%,  by ponownie od 1997 obserwować stały wzrost wskaźników zapadalności. Podobnie  stwierdzono redukcję zgonów z powodu cukrzycy,  których liczba zaczęła ponownie wzrastać od 2002 roku. Ponadto w okresie kryzysu i tuż po nim wzrosło tempo redukcji liczby zgonów z powodu choroby wieńcowej (spadek o 6,5%/rok), by następnie ulec wyraźnemu spowolnieniu od 2002 roku, wraz z narastaniem zaburzeń metabolicznych (spadek zaledwie o 1,4% na rok). Podobne trendy rozpoczęte w okresie kryzysu i kontynuowane klika lat po nim obserwowano dla udarów mózgu i śmiertelności całkowitej.

Wyniki przedstawionej pracy dają możliwość potwierdzenia tezy, że redukcja masy ciała i wzrost aktywności fizycznej na poziomie populacyjnym, w tym przypadku zależne od kryzysu, mogą przynieść korzyści w zakresie redukcji zachorowań na cukrzycę i zapadalności na chorobę niedokrwienną serca, co ma również swoje przełożenie na wskaźniki śmiertelności ogólnej.

Opracowane na podstawie: BMJ / 9 kwietnia 2013
Marek Kowrach