Czy przyrost masy ciała niweluje korzyści związanie z rzuceniem palenia?

C. Clair i wsp – Association of smoking cessation and weight change with cardiovascular disease among adults with and without diabetes LINK: JAMA 2013;309:1014

W codziennej praktyce zachęcanie do porzucenia nałogu palenia papierosów napotyka ze strony pacjentów wiele oporu. Część z tego oporu ma uzasadnienie w samym uzależnieniu od nikotyny, a część argumentów ma pozornie racjonalne podstawy.

Zwykle z rzuceniem nałogu palenia papierosów wiąże się przyrost masy ciała. Czy powyższe nie zniweluje spodziewanych korzyści w zakresie chorób układu sercowo-naczyniowego u osób, które rzuciły nałóg palenia, zarówno wśród chorujących na cukrzycę i bez zaburzeń metabolizmu glukozy? Odpowiedź można znaleźć na łamach JAMA, gdzie przedstawiono wyniki analizy badania epidemiologicznego prowadzonego w ramach Framingham Offspring Study w latach 1984-2011.

Populację osób, które zaprzestały palenia papierosów podzielono  grupy, w których okres niepalenia był krótki <4 lat  lub długi > 4 lat. U badanych bez zaburzeń metabolizmu glukozy i z cukrzycą we wczesnym okresie do 4 lat od rzucenia papierosów obserwowano przyrost masy ciała wynoszący odpowiednio 2,7 kg i 3,6 kg. Po długim okresie niepalenia odnotowany przyrost masy ciała (w ciągu ostatnich 4 lat przed oceną)  nie był już tak znaczący i w porównywanych podgrupach wyniósł odpowiednio 0,9 kg i 0 kg.

Na podstawie ocenionych częstości zdarzeń sercowo naczyniowych, po uwzględnieniu w analizie statystycznej zmiany masy ciała, u osób z normoglikemią zarówno w krótkim i długim okresie obserwacji po zaprzestaniu palenia papierosów stwierdzono około 50% redukcję zdarzeń sercowo-naczyniowych. Skorygowane  względem wieku i płci wskaźniki częstości zdarzeń wyniosły 5,9/100 pacjentów badanych w grupie palących; 3,2  z krótszym i 3,1 z dłuższym okresem niepalenia oraz  2,4 u nigdy  nie palących. Podobny trend, jednak bez osiągnięcia poziomu istotności statystycznej stwierdzono dla chorych na cukrzycę.

Mechanizmy szkodliwego wpływu palenia były omawiane wielokrotnie. Warto w tym momencie zwrócić uwagę, że palenie zwiększa insulinooporność tkanek obwodowych i sprzyja hiperglikemii na czczo. Wskaźniki powyższe ulegają więc poprawie po rzuceniu palenia niezależnie od ewentualnego przyrostu masy ciała. Autorzy podkreślają zatem, że przyrost masy ciała po zaprzestaniu palenia papierosów nie niweluje korzyści związanych z rzuceniem tego nałogu.

Opracowane na podstawie: JAMA / 13 marca 2013
Marek Kowrach