Spożycie potasu a ryzyko sercowo-naczyniowe – systematyczny przegląd badań i meta-analiza

Nancy J Aburto i wsp – Effect of increased potassium intake on cardiovascular risk factors and disease: systematic review and meta-analyses LINK: BMJ 2013;346:f1378 (dostępny pełen tekst)

Na łamach BMJ ukazały się wyniki systematycznego przeglądu i meta-analizy badań poświęconych zależności pomiędzy spożyciem potasu a ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Aburto i wsp. przypominają w nim, że w społecznościach pre-agrarnych spożycie  potasu było bardzo wysokie i przekraczało często 200 mmol/dobę. We współczesnym świecie ze względu na  spożywanie żywności wysoko przetworzonej ilość ta jest znacznie mniejsza i w wielu krajach nie sięga 70-80 mmol/dobę (wartość progowa zalecana przez World Health Organization – WHO). W żadnym z krajów świata średnie spożycie w populacji nie przekracza  120 mmol/dobę (co zalecają rekomendacje m.in. amerykańskie czy kanadyjskie).

Wiadomo, że niskie spożycie potasu związane jest z podwyższonymi wartościami ciśnienia i udarami, zaś wzrost spożycia ma w tym aspekcie działanie ochronne. Publiczne interwencje prozdrowotne mające na celu wzrost spożycia potasu w produktach żywnościowych stanowią potencjalnie efektywną kosztowo interwencję.  Kolejne potwierdzenie słuszności takiego założenia przynosi właśnie praca Arbuto i wsp.

Systematyczny przegląd i meta-analiza 22 randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych z udziałem 1606 badanych oraz 11 badań kohortowych (127 038 uczestników) pozwoliła wykazać, że u dorosłych z nadciśnieniem tętniczym większe spożycie potasu obniża skurczowe ciśnienie tętnicze o 3.49 (95% CI 1.82 do 5.15) mm Hg a rozkurczowe ciśnienie tętnicze o 1.96 (0.86 do 3.06) mm Hg. Podobnego efektu nie obserwowano u osób bez nadciśnienia. Spożywanie większych ilości potasu (90-120 mmol/dobę) obniżało wartości skurczowego ciśnienia tętniczego o 7.16 (1.91 do 12.41) mm Hg. Co istotne, wyższe spożycie nie wywierało znaczącego wpływu na czynność nerek, poziom lipidów i poziomy katecholamin.

Odnotowano odwrotną zależność pomiędzy poziomem spożycia potasu a ryzykiem udaru (iloraz ryzyka 0.76, 0.66 do 0.89). Zależności pomiędzy spożyciem potasu a zapadalnością na chorobę wieńcową i choroby układu sercowo-naczyniowego  okazały się statystycznie nieistotne. U dzieci zależności pomiędzy spożyciem potasu a wysokością ciśnienia tętniczego okazały się nieistotne.

Łącznie – jak podsumowują Arbuto i wsp., wysokiej  jakości dowody naukowe potwierdzają, że zwiększone spożycie potasu obniża wartości ciśnienia tętniczego u osób z nadciśnieniem tętniczym. Wyższe poziomy potasu związane były z o 24% niższym ryzykiem udaru (dowody naukowe umiarkowanej jakości). Zwiększenie spożycia potasu jest zatem potencjalnie korzystne dla większości ludzi bez zaburzeń funkcji nerek. Optymalnym poziomem spożycia potasu  wydaje się być zakres 90-120 mmol/dobę, dodatkowych korzyści  ze  spożycia > 120 mmol/dobę nie wykazano.

Opracowane na podstawie: BMJ / 4 kwietnia 2013
Magdalena Lipczyńska