Racjonalne stosowanie antybiotykoterapii

Ralph Gonzales i wsp – Can Implementation Science Help to Overcome Challenges in Translating Judicious Antibiotic Use Into Practice? LINK: Arch Int Med. 2012;172:1471

Na łamach Archives of Internal Medicine  ukazały się wyniki 2 narodowych badań prezentujących z różnej perspektywy problem nadużywania antybiotyków w Stanach Zjednoczonych.

Fairlie i wsp. przedstawił analizę danych pochodzących z National Ambulatory Medical Care Survey, dotyczącą stosowania antybiotyków w ostrym zapaleniu zatok. Z kolei Zhang i wsp. analizowali dane pochodzące z Medicare dotyczące chorych od 65 roku życia, aby ocenić geograficzną i sezonową zmienność zapisywania antybiotyków w odniesieniu  do schematów zapadalności na infekcje górnych dróg oddechowych w poszczególnych obszarach geograficznych.

W obu badaniach jednoznacznie wykazano, że antybiotyki stosowane są zbyt często. W tym kontekście ich rezultaty komentują Ralph Gonzales i wsp., przypominając, że od ponad 15 lat nadużywanie antybiotyków stało się jednym z priorytetowych problemów ochrony zdrowia. Stało się tak przede wszystkim w związku z rozwojem oporności na penicylinę bakterii Streptococcus pneumoniae, która odgrywa dominującą rolę w  zakażeniach pozaszpitalnych takich jak zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowych  i posocznica.

Problem nadużywania antybiotyków żadną miarą nie jest błahy, bowiem jak przypominają autorzy komentarza, już od roku 1995 w badaniach, których podstawę stanowiły dane National Ambulatory Medical Care Survey wykazano, że mniej więcej 3 na 4 recepty na antybiotyki wypisywane w amerykańskiej praktyce ambulatoryjnej stosowane są w infekcjach górnych dróg oddechowych, z których większość powodowana jest przez wirusy. Wprawdzie kolejne analizy National Ambulatory Medical Care Survey i danych pochodzących ze sprzedaży pokazują, że od roku 1995 liczba zapisywanych recept spadła w USA o około 20% , czyli do poziomu nieco niższego niż notowany w roku 2010 we Francji, to w tym samym czasie  w Holandii i krajach skandynawskich antybiotyki wypisuje się o połowę rzadziej niz we Francji.

Omawiając możliwość zmiany zastanej sytuacji Ralph Gonzales i wsp. przedstawiają w obszernej tabeli listę  problemów, o których należy pamiętać podejmując działania mające na celu ograniczenie niepotrzebnej antybiotykoterapii (3 zasadnicze pola to ich zdaniem określenie znaczenia problemu, gotowość do zmian organizacyjnych oraz wykonalność interwencji) i przypominają, że już wcześniej wykazano, iż skoordynowane, wielowymiarowe działania przynoszą właściwy skutek.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 22 października 2012
Magdalena Lipczyńska