Czy można wykonać lipidogram o dowolnej porze?

J. M. Gaziano – Should we fast before we measure our lipids? LINK: Arch Intern Med. 2012;172:1771

Jeden z komentarzy redakcyjnych  Archives of Internal Medicine poświęcono znaczeniu wykonywania lipidogramu w warunkach niestandardowych tj. poza oznaczaniem po okresie głodowania, rano na czczo.

Współczesne tempo życia wymusza na opiece medycznej dostosowywanie się do potrzeb i wymagań pacjenta, jego woli poddawania się badaniom, co jednocześnie ogranicza ramy czasowe ich wykonywania. Choremu często przeprowadza się  potrzebne badania laboratoryjne nawet w trakcie popołudniowej wizyty. Czy w takich warunkach oznaczenie poszczególnych składowych lipidogramu zapewni wiarygodne wyniki dla oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i monitorowania leczenia hipolipemicznego?

Do odpowiedzi może posłużyć prezentowana w tym samym numerze czasopisma praca Sidhu i Naglet. W bazie ponad 200 000 oznaczeń składowych lipidogramu w prowincji Alberta w Kanadzie odnotowano czas pobrania krwi od momentu ostatniego posiłku.  Uzyskane wyniki wskazują, że zmienność stężeń cholesterolu HDL i stężenia cholesterolu całkowitego nie przekracza 2% dla różnych okresów pozostawania na czczo (tj czasu od ostatniego posiłku). Podobnie określona zmienność stężeń dla trójglicerydów nie przekracza 20%. Stężenia cholesterolu LDL, wyliczone dla różnych okresów poposiłkowych, charakteryzują się około 10% zmiennością wartości.

Zmienność powyższych oznaczeń, zwłaszcza w odniesieniu do cholesterolu całkowitego i cholesterolu HDL, nie będzie wpływała na precyzję określenia przyszłych zdarzeń sercowo-naczyniowych na podstawie dostępnych kalkulatorów ryzyka sercowo-naczyniowego np. Framingham score. W tej sytuacji decyzja o podjęciu leczenia hipolipemicznego nie będzie zależała od relacji oznaczeń lipidów do posiłku. Podobnie efektywność leczenia hipolipemizującego może być oceniana niezależnie od momentu pobrania krwi od posiłku. Jedynym ograniczeniem jest konieczność monitorowania stężeń trójglicerydów, jednak nie stanowi to zbyt częstego powodu wykonywania lipidogramu.

Autor komentarza uważa, że z powodu wygody, ułatwień logistycznych, wymogów praktyki (wykonania jak największej ilości badań w trakcie wizyty) oznaczenia lipidogramu bez konieczności pozostawania na czczo ułatwiają leczenie i zapobieganie chorobom cywilizacyjnym, nie wpływając negatywnie na jakość podejmowanych działań.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 10 grudnia 2013
Marek Kowrach