Globalne obciążenie chorobami nowotworowymi: możliwości prewencji

Ahmedin Jemal – Global burden of cancer: opportunities for prevention LINK: Lancet 2012;380:1797

W Lancet ukazała się praca, w której autorzy (Isabelle Soerjomataram i wsp.) donoszą o 169 milionach lat życia w zdrowiu utraconych z powodu chorób nowotworowych na świecie tylko w 2008 roku. Oszacowania te przeprowadzono w oparciu o miarę DALY (ang. disability-adjusted life-years), tj. lata życia skorygowane o niepełnosprawność, która zawiera w sobie zarówno lata życia w niepełnosprawności, jak i lata życia utracone z powodu przedwczesnego zgonu.

Największe wartości DALY zanotowano wśród kobiet w krajach Afryki Wschodniej (tj. w Ugandzie, Zimbabwe i Zambii) oraz wśród mężczyzn w niektórych krajach o wysokim i średnim dochodzie (np. na Węgrzech i w Urugwaju).

Pomimo znacznych ograniczeń wynikających z modelowania skąpych danych pochodzących z rejestrów zachorowań na nowotwory oraz przyjętych założeń dotyczących naturalnego przebiegu poszczególnych schorzeń, wyniki badania jednoznacznie wskazują na rosnące obciążenie chorobami nowotworowymi w krajach rozwijających się. Zjawisko to jest częściowo spowodowane starzeniem się oraz zwiększaniem populacji, ale także adoptowaniem niezdrowych zachowań (takich jak palenie papierosów czy konsumpcja wysokokalorycznych pokarmów) i słabym postępem w ograniczaniu występowania nowotworów spowodowanych zakażeniami.

Wprowadzenie sprawdzonych metod interwencji dopasowanych do poziomu rozwoju ekonomicznego danego kraju może zredukować występowanie głównych czynników ryzyka rozwoju nowotworów. Do metod tych należą: ograniczenie palenia tytoniu, poprawa możliwości aktywności fizycznej i wprowadzanie zdrowych nawyków żywieniowych oraz szczepienia.

Na świecie ponad milion zgonów rocznie  z przyczyn nowotworowych jest spowodowanych paleniem tytoniu. Choć odsetek palących i zgonów w przebiegu nowotworów związanych z paleniem tytoniu w krajach rozwiniętych zmniejsza się, w wielu krajach rozwijających się, na skutek rozwoju ekonomicznego i intensywnych akcji marketingowych koncernów tytoniowych, mamy do czynienia z odwrotnym trendem. W ramach walki z globalną epidemią palenia tytoniu Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca stosowanie takich mechanizmów kontroli, jak: zwiększenie podatków nakładanych na wyroby tytoniowe, prawne ograniczanie palenia tytoniu, zakaz reklamy oraz promowanie niepalenia. Jednakże wdrażanie wymienionych zaleceń w życie zachodzi bardzo wolno. Do roku 2010 jedynie w 31 krajach wprowadzono zakaz palenia w miejscach publicznych, a tylko w 26 krajach  (większość o wysokich dochodach)  podatki przekraczają 75% ceny detalicznej wyrobów tytoniowych.

Kolejny czynnik ryzyka rozwoju nowotworów, tj. otyłość i brak aktywności fizycznej, jest przyczyną występowania raka endometrium, jelita grubego, raka piersi, nerki, trzustki oraz raka gruczołowego przełyku. WHO zaleca prowadzenie działań promujących zdrowe nawyki  żywieniowe i aktywny tryb życia na poziomie szkół, miejsc pracy oraz lokalnych społeczności.

Ponieważ ok. 22%  nowotworów w krajach rozwijających się jest spowodowanych zakażeniami (rak szyjki macicy, wątroby, żołądka oraz mięsak Kaposiego), konieczne jest także zwiększenie dostępności szczepień przeciwko HBV, HPV oraz ograniczenie i leczenie zakażeń HIV w tych rejonach świata.

Opracowane na podstawie: Lancet / 24 listopada 2012
Ewa Kowalik

Dodaj komentarz