Tomografia komputerowa w skrinigu raka płuca a możliwości wykrywania innych chorób

Onno M. Mets i wsp – Computed Tomographic Screening for Lung Cancer – An Opportunity to Evaluate Other Diseases LINK: JAMA 2012;308:1433

Na łamach Journal of the American Medical Association ukazała się praca Onno M. Metsa i wsp. dotycząca zastosowania skriningu raka płuca za pomocą tomografii komputerowej (TK) do wykrywania innych chorób.

Wyniki National Lung Screening Trial (NLST) doprowadziły do ponownego zainteresowania skriningiem raka płuca. Wykazano, że badanie przesiewowe z zastosowaniem niskodawkowej tomografii komputerowej bez kontrastu zmniejsza ryzyko zgonu z powodu raka o ponad 20%, a śmiertelność całkowitą o 7% w porównaniu ze skriningiem z zastosowaniem zdjęcia rtg klatki piersiowej u osób wysokiego ryzyka. Wyniki kosztoefektywności metody oraz analizy badań fałszywie dodatnich nadal są w opracowaniu, jednak wytyczne amerykańskie zalecają stosowanie tej metody u chorych spełniających kryteria włączenia do NLST (wiek 55-74 lata, wywiad palenia co najmniej 30 paczko-lat) .

Stwierdzono, że „przy okazji” TK można wykryć również inne zmiany, będące przyczyną zwiększonej chorobowości i śmiertelności. Wydaje się więc uzasadnione rozszerzenie badania o analizę stopnia uwapnienia tętnic wieńcowych oraz objawów przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, a według niektórych również osteoporozy.  Nie wymaga to wykonywania dodatkowych skanów ale rozszerzenia analizy obrazów już uzyskanych.

Wadą tej metody jest fakt, że ze względu na brak synchronizacji z EKG może dawać suboptymalne obrazowanie tętnic wieńcowych ze względu na artefakty ruchowe, jednak nadal metoda ta może być użyteczna do wykrywania zaawansowanych zmian miażdżycowych w naczyniach. Informacje uzyskane w ten sposób mogą pomóc w prawidłowych leczeniu pacjentów bez objawów chorób układu krążenia, ale ze zwiększonym ryzykiem.

W ostatnich badaniach wykazano, że TK może być przydatna również w wykrywaniu wczesnych stadiów przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Możliwe jest także zróżnicowanie wariantów tej choroby na dominującą rozedmę, zajęcie oskrzeli głównych oraz zajęcie w większości drobnych dróg oddechowych. Wykrywanie wcześniejszych stadiów choroby może docelowo prowadzić do wprowadzenia skuteczniejszych terapii, dostosowanych do fenotypu choroby. Ponadto, rozpoznanie POChP związane jest z częstszym występowaniem raka płuca, niezależnie od ilości wypalonych paczko-lat.

TK można również wykorzystać do uzyskania informacji o gęstości kości i wykrywania przypadkowych złamań trzonów kręgów, zwłaszcza u palaczy, jako grupy narażonej na rozwój osteoporozy. Możliwe jest również uwidocznienie tętniaka aorty piersiowej czy zwapnienia zastawki aortalnej. Przedstawione informacje są obiecujące, jednak niezbędne będą dalsze badania prowadzące do bardziej skutecznego skriningu raka płuca i innych chorób u palaczy tytoniu.

Opracowane na podstawie: JAMA / 10 października 2012
Magdalena Piątkowska