Palenie papierosów w młodości i wieku średnim a późniejsze wskaźniki śmiertelności: wyniki badania Harvard Alumni Health Study

Elise Whitley i wsp – Association of Cigarette Smoking From Adolescence to Middle-Age With Later Total and Cardiovascular Disease Mortality. The Harvard Alumni Health Study LINK: J Am Coll Cardiol 2012;60:1839

Whitley i wsp. przedstawili wyniki unikalnej pracy oceniającej prospektywnie wpływ palenia papierosów w młodości i w wieku średnim na śmiertelność ogólną i z przyczyn sercowo-naczyniowych. The Harvard Alumni Health Study to badanie kohortowe, do którego włączono męskich absolwentów Harvard University, którzy studiowali na uczelni w latach 1916-1950.

Informacje na temat palenia papierosów uzyskiwano wyjściowo w czasie badania lekarskiego, a następnie przy pomocy kwestionariuszy w latach 1962/1966, 1977 oraz 1988. Autorzy analizowali związek pomiędzy paleniem tytoniu w ocenie wyjściowej a śmiertelnością (do końca 1998 roku): 1) ogólną; 2) z przyczyn sercowo-naczyniowych; 3) z powodu nowotworów związanych z paleniem tytoniu; 4) z powodu nowotworów niezwiązanych z paleniem tytoniu. Badano również związek pomiędzy śmiertelnością ze wszystkich przyczyn o kontynuacją palenia w kolejnych latach obserwacji (1962/1966, 1977 i 1988). Mężczyzn biorących udział w badaniu określano jako stale niepalących lub stale palących (w ciągu całego czasu obserwacji) oraz osoby, które rzuciły palenie (palący papierosy w ocenie wyjściowej i niepalący w ocenach do 1988 roku). Z analizy wykluczono osoby, które więcej niż raz rzucały palenie lub zaczęły palić papierosy w kolejnych latach obserwacji.

Spośród  33 415 mężczyzn z kohorty wyjściowej, dane dotyczące palenia tytoniu uzyskano u 28 236 (84,5%) z nich. Ogółem w trakcie pierwszej oceny paliło 36,3% osób, jednak proporcja ta różniła się w zależności od dekady: na początku dwudziestego wieku palacze stanowili ok. jedną czwartą osób badanych, w latach czterdziestych odsetek ten wzrósł do 40,6%, by następnie zmniejszyć się do 34,3% w latach pięćdziesiątych.

Mediana okresu obserwacji wyniosła 53,2 lat (zakres 0,3-83,5 lat), w tym czasie zmarło 13 704 mężczyzn (48,5%). U osób wyjściowo palących papierosy obserwowano 30% (95% przedział ufności [CI] 26-35%) wzrost śmiertelności ogólnej w porównaniu z osobami, które nie paliły papierosów. Również śmiertelność z określonych przyczyn była wyższa w grupie palących w młodości – obserwacja ta dotyczyła przede wszystkim zgonów z powodu nowotworów związanych z paleniem tytoniu (iloraz ryzyka 1,91; 95% CI 1,72-2,12), ponadto zarejestrowano 20% wzrost ryzyka zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Analizowano także palenie tytoniu w kolejnych latach obserwacji u 5 785 mężczyzn, u których dostępne były dane wyjściowe, w latach 1962/1966 (średni wiek 42 lata) oraz w roku 1977 (średni wiek 55 lat) i 1988 (średni wiek 66 lat). Wyjściowo palacze stanowili 39,2%  (2269 osób) analizowanej grupy (odsetek zbliżony do odsetka palących w całej kohorcie badania). W roku 1966  nadal paliły 1303 osoby (57,4%), w kolejnych latach liczba palaczy zmniejszyła się do 573 (25.3%) w 1977 roku oraz 253 (11.1%) w 1988 roku. Śmiertelność wśród osób wciąż palących była ponad dwa razy większa niż u osób stale niepalących (iloraz ryzyka 2,11; 95% CI: 1,63-2,74),  natomiast śmiertelność wśród mężczyzn, którzy rzucili palenie, była wyższa niż u osób niepalących, ale istotnie niższa w porównaniu z osobami nadal palącymi papierosy (iloraz ryzyka 1.29; 95% CI: 1.15-1.46).

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 30 października 2012
Ewa Kowalik