Depresja i zapalenie – dwukierunkowe powiązania

B. Messay, A. Lim i A.L. Marsland – Current understanding of the bi-directional relationship of major depression with inflammation LINK: Biology of Mood & Anxiety Disorders 2012; 2:4 (dostępny pełen tekst)

Messay i wsp. na łamach Biology of Mood & Anxiety Disorders podsumowali dotychczasową wiedzę na temat roli procesów zapalnych w patogenezie depresji podkreślając, iż wiele danych wskazuje na dwukierunkowe relacje między procesami zapalno-immunologicznymi a depresją.

W jednym doniesień sygnalizowano, że u osób z depresją zmniejsza się aktywność niektórych funkcjonalnych parametrów układu immunologicznego np. spada aktywność przeciwnowotworowa komórek NK. Z drugiej strony aktywacji ulegają systemy niespecyficznej odpowiedzi zapalnej. Procesy te obserwowane są także w innych powiązanych z wiekiem chorobach przewlekłych takich jak choroby naczyń czy cukrzyca. Stąd też wynikać może zwiększone ryzyko ich występowania u osób z depresją.

Prozapalne cytokiny, takie jak interleukina 6, interleukina 1β, TNFα, wydzielane pod wpływem szeregu czynników (m.in. infekcje, uszkodzenia tkanki) przez monocyty i makrofagi nasilają lokalne i ogólne procesy zapalne, doprowadzając do wzrostu syntezy i wydzielania przez wątrobę białka CRP i fibrynogenu. Jednymi z ogólnych objawów tego ciągu zdarzeń zapalnych jest obniżenie nastroju, apetytu, zaburzenia snu i zdolności poznawczych, jakie towarzyszą infekcjom.

Ostatnio przeprowadzone metaanalizy wskazują, że w depresji występuje podwyższone stężenie przedstawionych wyżej elementów stanu zapalnego. Epidemiologiczne obserwacje prospektywne wskazują, że procesy zapalne zapowiadają rozwój depresji w przyszłości. Cytokiny zapalne mogą przekraczać barierę krew – mózg, aktywować tam dalszy ciąg procesów zapalnych w komórkach mikrogleju, zwłaszcza w obszarach mózgu powiązanych z nastrojem i układem nagrody. Wykazano to m.in. w funkcjonalnym rezonansie mózgu. Indukcja procesów zapalnych na obwodzie powodowała zwiększoną aktywację w korze podkolanowej zakrętu obręczy, przy zmniejszonym się jej komunikowaniu z ciałem migdałowatym, korą przedczołową, jądrem półleżącym i górnym zakrętem skroniowym. Podobny zakres zmian czynnościowych obserwuje się w depresji.

Sama depresja aktywuje niezależnie procesy zapalne, co odbywa się poprzez zwiększenie aktywności osi przysadka- nadnercza i aktywności układu współczulnego oraz hamowanie części przywspółczulnej.

Powyższe obserwacje nie znalazły jeszcze zastosowania praktycznego. Można jednak mieć nadzieję na szybkie wykorzystanie przynajmniej niektórych z nich, na przykład obserwowanego w depresji szczególnego związku pomiędzy zaburzeniami snu a nasileniem procesu zapalnego.

Opracowane na podstawie: Internet / 2012
Marek Kowrach