Jak często i z jakim skutkiem stosowana jest pierwotna prewencja zawału – dane z USA

Michael D. Miedema i wsp – Underuse of cardiovascular preventive pharmacotherapy in patients presenting with ST-elevation myocardial infarction LINK: Am Heart J 2012:164:259

Wiele leków zostało uznanych za skuteczne w prewencji  chorób układu sercowo-naczyniowego, w szczególności zawału serca. Ponad połowa wszystkich zawałów serca występuje u osób bez rozpoznanej uprzednio choroby wieńcowej (ChW).  O ile obecnie obowiązujące wytyczne dotyczące prewencji wtórnej  są jasno sformułowane (agresywna farmakoterapia zalecana jest u wszystkich pacjentów z rozpoznaną ChW lub jej ekwiwalentem), o tyle zagadnienia dotyczące prewencji pierwotnej zawałów serca pozostają kontrowersyjne.

Nawet w przypadku współwystępowania wielu czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, pacjenci bez rozpoznanej ChW często nie są postrzegani jako chorzy wysokiego ryzyka i nie stosuje się u nich prewencyjnie farmakoterapii pomimo udowodnionej skuteczności.

Grupa badaczy z Minneapolis (USA) analizowała prospektywnie kohortę 1 710 przyjmowanych kolejno chorych z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST w okresie od maja 2007 roku do lipca 2010 roku. Spośród wszystkich pacjentów włączonych do badania, u 1180 (69,1%) nie rozpoznawano ChW przed zawałem, a u 482 (41,7%) stwierdzono przedwcześnie występujący incydent (t.j. przed 55 rokiem życia u mężczyzn i przed 65 rokiem życia u kobiet).

U pacjentów z zawałem serca bez uprzedniego wywiadu w kierunku ChW rejestrowano liczne czynniki ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego: 52,1% pacjentów cierpiało na nadciśnienie tętnicze, u 43,6% rozpoznawano zaburzenia lipidowe, natomiast u 41,4% chorych stwierdzano dodatni wywiad rodzinny w kierunku choroby wieńcowej. Ponadto 58,5% chorych stanowili obecni lub byli palacze, zaś 14,9% – chorzy z cukrzycą.

Pomimo wysokiej częstości występowania czynników ryzyka tylko 24,1% chorych przyjmowało przed zawałem aspirynę, 16,1% – statynę, a 7,8% pacjentów otrzymywało oba leki. Nie stwierdzono istotnych różnic w zakresie częstości stosowania wymienionych leków w grupie kobiet i mężczyzn. Autorzy pracy zwracają natomiast uwagę na fakt, że prewencja farmakologiczna była jeszcze rzadziej stosowana u chorych z przedwcześnie występującymi incydentami a obserwacja ta dotyczyła zarówno aspiryny (15,2% vs 30,2%; p<0,001), statyn (11,1% vs 19,5%; p<0,001), jak i kombinacji obu leków (5,6% vs 9,4%; p<0,001).

Podsumowując, u blisko 70% chorych zawał serca z uniesieniem odcinka ST jest pierwszym objawem choroby wieńcowej, a u 40% z nich incydent ten występuje przedwcześnie. Pomimo znacznego obciążenia czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego prewencyjnym leczeniem farmakologicznym objęta jest alarmująco mała grupa  pacjentów z zawałem serca.

Opracowane na podstawie: American Heart Journal / Sierpień 2012
Ewa Kowalik