Sezonowe zaburzenia afektywne. Czy ludzie „hibernują”?

Shirra Moch – Seasonal affective disorder: do people hibernate? LINK: S Afr Pharm J 2012;79:15 (dostępny pełen tekst)

Na łamach South African Pharmaceutical Journal ukazała się praca Shirry Moch dotycząca sezonowych zaburzeń afektywnych.

Depresja jest heterogenną jednostką chorobową, aktualnie rozpoznawaną w oparciu o kryteria DSM-IV-TR lub ICD-10. Oprócz obniżenia nastroju i utraty zainteresowań i/lub radości, objawami „klasycznego” epizodu depresyjnego są m.in. niepokój psychoruchowy, bezsenność, zmniejszenie łaknienia i spadek masy ciała. Depresja może też objawiać się nietypowo – objawy atypowe obejmują spowolnienie psychoruchowe, brak motywacji do działania, hipersomnię i hiperfagię oraz wzrost zapotrzebowania na węglowodany.

Podobne atypowe objawy często występują w sezonowym zaburzeniu afektywnym (seasonal affective disorder, SAD). SAD to podtyp dużego epizodu depresyjnego lub choroby afektywnej dwubiegunowej, w którym objawy depresji występują w miesiącach jesiennych i zimowych, a ustępują wiosną i latem. Pacjenci zgłaszają objawy neurowegetatywne, takie jak nadmierna senność, hiperfagia i spowolnienie psychoruchowe, nadmierne zmęczenie, obniżony nastrój, spadek libido i izolację społeczną, podobne do zachowań hibernacyjnych niektórych gatunków zwierząt. Czasem poprawa samopoczucia w porze letniej i wiosennej może przyjąć formę hipomanii, upoważniając do rozpoznania choroby afektywnej dwubiegunowej.

Badania patofizjologii tego zaburzenia wykazały, że wpływ czynników genetycznych i środowiskowych jest przyczyną subtelnych zaburzeń w chronobiologii, związanych ze zmianami rytmów okołodobowych i nieprawidłowościami w zakresie neuroprzekaźników, co leży u podstaw depresji sezonowej. Obszarem w mózgu odpowiedzialnym za regulację rytmów dobowych i rocznych jest jądro nadskrzyżowaniowe. Ogniwem łączącym środowisko zewnętrzne z „wewnętrznym zegarem” są komórki światłoczułe siatkówki zawierające melanopsynę.

Dotychczas w badaniach wykazano porównywalną skuteczność leków przeciwdepresyjnych i terapii jasnym białym światłem w odpowiedniej porze dnia, w zależności od potrzeb. Aktualnie w badaniach są inne opcje terapeutyczne, takie jak stosowanie jonów ujemnych, psychoterapia czy ćwiczenia fizyczne. Nowym, skutecznym lekiem, ze względu na działanie stymulujące receptory melatoninowe, jest agomelatyna. Stosowana w dawce 25 mg na dobę poprawia strukturę snu i funkcjonowanie rytmów okołodobowych. Lek ten jest też antagonistą receptorów serotoninowych 2C, co odpowiada za jego działanie przeciwdepresyjne. Skuteczne okazało się też połączenie terapii melatoniną oraz światłem dziennym. Aktualnie toczą się badania nad nowymi terapiami w SAD.

Opracowane na podstawie: Internet / Maj 2012
Magdalena Piątkowska

Dodaj komentarz