Zjawisko wypalenia zawodowego wśród lekarzy

Tait D. Shanafelt i wsp – Burnout and Satisfaction With Work-Life Balance Among US Physicians Relative to the General US Population LINK: Arch Intern Med online

Na łamach Archives of Internal Medicine ukazała się praca oryginalna Shanafelta i wsp. poświęcona zjawisku wypalenia zawodowego wśród amerykańskich lekarzy. Jej autorzy podkreślają we wstępie, że  praktykowanie medycyny może być zajęciem niezwykle wartościowym I dającym poczucie osobistego spełnienia zawodowego. Z drugiej strony jest to praca niezwykle wymagająca i stresująca.

Wyniki dotychczasowych analiz wskazują, że wielu lekarzy doświadcza uczucia wypalenia zawodowego, ma objawy wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz poczucie małego spełnienia osobistego. Co ważne, wykazano, że uczucie wypalenia w istotny sposób wpływa na profesjonalne zachowania  lekarzy, jakość opieki medycznej i  zwiększa prawdopodobieństwo popełnienia błędów.

Autorzy wspomnianej pracy dokonali zatem analizy tego zjawiska, oceniając jego występowanie w dużej grupie amerykańskich lekarzy wszystkich specjalności. Zaproszenie do udziału w ankiecie wystosowano do 27 276 lekarzy. Odpowiedziało na nie, wypełniając odpowiednie ankiety (Maslach Burnout Inventory), 26.7% badanych. Z tej grupy aż 45.8% lekarzy przekazało informację o co najmniej 1 objawie wypalenia zawodowego.

Co istotne zjawisko to występowało ze zróżnicowaną częstością w zależności od specjalizacji. Najczęściej opisywali je lekarze rodzinni, interniści i lekarze zespołów ratunkowych. Relatywnie najbardziej zadowoleni okazali się lekarze zajmujący się prewencją, dermatologią i pediatrią.

W innym porównaniu z próbą 3442 pracujących dorosłych Amerykanów, w którym posługiwano się prostą skalą zawierająca pojedyncze pytania,  lekarze częściej zgłaszali objawy wypalenia zawodowego (37.9% vs 27.8%) i braku satysfakcji z równowagi pomiędzy pracą a życiem osobistym (40.2% vs 23.2%) (P<.001 dla obu). Co ciekawe, przeciwnie niż w populacji ogólnej u lekarzy wyższe wykształcenie kojarzyło się z większym uczuciem wypalenia zawodowego . Jak można było oczekiwać, także większa ilość godzin pracy (tygodniowo) związana była z większym uczuciem wypalenia.

A zatem, jak podsumowują autorzy, lekarze, zwłaszcza ci, którzy pracują we „frontowych” specjalnościach (takich jak oddziały pomocy doraźnej) są ponadprzeciętnie  zagrożeni uczuciem wypalenia zawodowego. Zarządzający systemami opieki zdrowotnej, mający na uwadze znaczenie jakości pracy lekarzy, powinni zatem kontynuować badania pozwalające na określenie w jaki sposób ograniczyć jego występowanie.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / Sierpień 2012
Magdalena Lipczyńska