Stan przedcukrzycowy – podsumowanie wiedzy

A.G. Tabak i wsp – Prediabetes: a high-risk state for diabetes development LINK: Lancet 2012;379:2279

W artykule przeglądowym publikowanym na łamach The Lancet omówiono problemy związane z występowaniem tzw. stanu przedcukrzycowego.

Pomimo braku powszechnej zgody, co do definicji powyższego określenia, do stanu przedcukrzycowego zalicza się zwykle upośledzoną tolerancję glukozy (IGT) oraz nieprawidłową glikemię na czczo (IFG). Podobnie jak w przypadku cukrzycy typu 2 mamy do czynienia z rzeczywistą epidemią dysglikemii przedcukrzycowej: do 2030 roku liczba osób w świecie ze stanem przedcukrzycowym osiągnie 470 milionów.

Szacuje się, że u osób mających wyłącznie IGT częstość rozwoju cukrzycy typu 2 jest szacowana na 4-6%/rok, a u osób mających wyłącznie IFG na 6-9%/rok. Współistnienie tych dwóch form zaburzeń metabolizmu glukozy oznacza  15%-19% zapadalność roczną na cukrzycę typu 2.

Zarówno w patogenezie IGT jak i IGF mamy do czynienia ze wzrostem insulinooporności i nieadekwatnym wzrostem wydzielania insuliny. Upośledzona tolerancja glukozy (IGT) charakteryzuje się przede wszystkim zwiększoną insulinoopornością tkanki mięśniowej, a w nieprawidłowej glikemii na czczo (IFG) wyjściowo dominuje insulinooporność wątroby. Wydzielanie poposiłkowe insuliny w IGT jest zmniejszone w pierwszej i drugiej fazie, natomiast dla IFG głównie w pierwszej fazie.

Konsekwencje kliniczne stanu przedcukrzycowego nie ograniczają się jedynie do wzrostu ryzyka cukrzycy, ale również do innych powikłań. Zwiększa się częstość mikro- i makroalbuminurii w porównaniu z normoglikemią (10% dla IFG vs 6% dla normoglikemii w przypadku mikroalbuminurii). Jednym z powikłań  stanu przedcukrzycowego może być również neuropatia (uszkodzenie części przywspółczulnej i zmniejszona zmienność rytmu serca-neuropatia autonomiczna serca; mniejsza gęstość małych włókien bezmielinowych w tkance skóry). Dostrzeżono również wczesne elementy retinopatii, takie jak np. poszerzenie naczyń żylnych w siatkówce.

Zarówno dla poziomów glikemii na czczo, po posiłku jak i poziomu HbA1c w badaniach epidemiologicznych wykazano dodatnią korelację z chorobami układu sercowo-naczyniowego, niezależną od innych czynników ryzyka. Nie wykazano jednoznacznie, aby leczenie stanu przedcukrzycowego zmniejszało ryzyko  powikłań sercowo-naczyniowych, ale stwierdzono, że leczenie zmniejsza i oddala w czasie ryzyko wystąpienia cukrzycy. Podstawą terapii jest modyfikacja stylu życia oparta o redukcję masy ciała i zwiększenie aktywności fizycznej. Jak wykazano w badaniu DPP (Diabetes Prevention Program)  redukcja masy ciała o 1 kg zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy o 16%.

Jedną z farmakologicznych metod uznawanych za bezpieczną i efektywną w leczeniu stanu przedcukrzycowego i prewencji cukrzycy jest terapia metforminą , z redukcją ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 sięgającą 45%. W badaniach ryzyko cukrzycy zmniejszały skutecznie także rozyglitazon i pioglitazon, jednak ze względu na działania niepożądane (wzrost ryzyka zawału mięśnia serca, niewydolności serca, nowotworu pęcherza moczowego) nie są zalecane jako metody prewencji.

Opracowane na podstawie: Lancet / 16 czerwca 2012
Marek Kowrach

Dodaj komentarz