Przewlekła choroba nerek – w kierunku poprawy wykrywania i lepszej stratyfikacji ryzyka

Kamyar Kalantar-Zadeh, Alpesh N. Amin – Toward More Accurate Detection and Risk Stratification of Chronic Kidney Disease LINK: JAMA 2012;307:1976

Powszechnie używana klasyfikacja przewlekłej choroby nerek  opiera się na szacunkowej ocenie prędkości filtracji kłębkowej (GFR) obliczanej na podstawie wzoru wykorzystanego w badaniu Modification of Diet in Renal Disease [MDRD] . Do jej obliczenia niezbędny jest pojedynczy pomiar poziomu kreatryniny w surowicy oraz dane dotyczące wieku, płci i rasy  badanego, bez konieczności podawania informacji o jego wadze ciała.

W zależności od poziomu GFR wyróżniono 5 stadiów przewlekłej choroby nerek  (stadium 1,≥90; stadium 2, 60-89; stadium 3, 30-59; stadium 4, 15-29;oraz stadium 5,<15 mL/min/1.73m2). Oszacowana w ten sposób wielkość GFR szybko znalazła się w niemal wszystkich wynikach badań laboratoryjnych, w których oznaczano poziom kreatyniny. Stało się tak pomimo, że kalkulowana w taki sposób wielkość GFR  stanowi jedynie ogólne przybliżenie rzeczywistej wartości GFR a uzyskane wyniki mają większe zastosowanie do badań populacyjnych niż do osób indywidualnych.

W rezultacie szacunkowych oznaczeń w kręgu zainteresowań nefrologów znalazła się nagle bardzo duża grupa chorych z szacowanym na podstawie równania MDRD GFR poniżej 60 mL/min/1.73 m2. Sposób oceny GFR spowodował, że u milionów osób doszło do rozpoznania nieistniejącej choroby. Dotyczyło to zwłaszcza osób starszych i kobiet, u których wzór MDRD z definicji zaniża funkcję nerek o ok. 25%.

Warto zatem przyjrzeć się opublikowanej na łamach JAMA zebranej analizie danych ponad 1 miliona dorosłych, w której Matsushita i wsp. porównali sprawność diagnostyczną konwencjonalnej metody kalkulacji za pomocą wzoru MDRD z kalkulacją w oparciu o równanie  Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration (CKDEPI), nowsze i bardziej matematycznie wyszukane a przez to miarodajne, choć wykorzystujące te same składowe  – poziom kreatryniny w surowicy oraz dane dotyczące wieku,  płci  i rasy badanego. Jak się okazało  nowe równanie CKDEPI  pozwoliło reklasyfikować 24% chorych do łagodniejszego stadium choroby nerek a zaledwie 1% do stadium cięższego.

Zdaniem autorów komentarza (Kalantar-Zadeh i Amin) jest zdecydowanie przedwcześnie aby stwierdzić, że znaleźliśmy odpowiednie narzędzie do oceny GFR.  Ich zdaniem do momentu  opracowania takiego narzędzia rozsądne byłoby przyjęcie niższego punktu odcięcia dla postawienia istotnego podejrzenia choroby nerek. Za taki próg autorzy uważają oszacowany na podstawie równania CKD-EPI poziom GFR  poniżej 45 mL/min/1.73m2.

Opracowane na podstawie: JAMA / 9 maja 2012
Magdalena Lipczyńska