Nadciśnienie tętnicze a choroba Alzheimera- wspólne mechanizmy

M. Valenzuela i wsp – Antihypertensives for combating dementia? A perspective on candidate molecular mechanisms and population-based prevention LINK: Transl Psychiatry 2012;2: e107 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Translational Psychiatry grupa autorów przedstawiła wspólne  mechanizmy otępienia do którego dochodzi w przebiegu choroby Alzheimera i otępienia wywołanego chorobą naczyń mózgowych w przebiegu nadciśnienia tętniczego.

Okazuje się, że oba typy otępienia często współistnieją, wykazano bowiem, że 30-50% osób z otępieniem naczyniopochodnym w badaniach post mortem miało cechy histologiczne typowe dla choroby Alzheimera. Dane epidemiologiczne wskazują, że nadciśnienie tętnicze w wieku średnim zwiększa ryzyko wystąpienia otępienia typu Alzheimera o od 100% do nawet 380%.

Nadciśnienie tętnicze wpływa na strukturę i funkcję naczyń mózgowych i sprzyja powstawaniu obszarów niedokrwienia, obejmujących nie tylko istotę białą, ale również korę mózgową i korę hipokampa (bogatą w mikrokrążenie). Uszkodzenie tej ostatniej ma wpływ na funkcjonowanie pamięci świeżej.

W badaniach eksperymentalnych wykazano, że niedokrwienie, poprzez szereg czynników transkrypcyjnych, aktywuje nie tylko specyficzne dla niego geny, ale również geny związane z patogenezą choroby Alzheimera. Wykazano, że wzrasta wyraźnie ekspresja genów produkujących białka prekursorowe cząsteczki amyloidu. Ostatecznym efektem jest postępujące uszkodzenie neuronu.

Znanym od wielu lat mechanizmem wspólnym dla chorób układu sercowo-naczyniowego i choroby Alzheimera jest obecność allelu APOE4, będącego przyczyną sporadycznych postaci choroby Alzheimera i zwiększającego o 42% ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.

Dane z klinicznych badań poświęconych leczeniu nadciśnienia tętniczego wskazują, że terapia hipotensyjna zmniejsza ryzyko wystąpienia otępienia niezależnie od przyczyny. Najwięcej informacji  w tym zakresie zebrano w ramach badania Syst-EUR, w którym w grupie leczonej aktywnie podawano blokery kanału wapniowego, odnotowując w trakcie kilkuletniej aż 50% redukcję liczby przypadków otępienia. Postuluje się, że właśnie blokery kanału wapniowego mogą dodatkowo korzystnie wpływać na mechanizmy uszkodzenia neuronu w chorobie Alzheimera.  Leczenie czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, w szczególności nadciśnienia tętniczego wydaje się zatem nie tylko wpływać na częstość otępienia zależnego od naczyń, ale również na występowanie otępienia typu Alzheimera.

Opracowane na podstawie: Internet / Kwiecień 2012
Marek Kowrach