Środki ochrony przed słońcem – o czym informować pacjentów

Paul C. Jou i wsp – UV protection and sunscreens: What to tell patients LINK: Clev Clin J Med 2012;79:427 (dostępny pełen tekst)

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest jednym z najważniejszych środowiskowych czynników ryzyka raka skóry i prawdopodobnym czynnikiem ryzyka czerniaka, może powodować oparzenia skóry i przedwczesne starzenie (fotostarzenie). Unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce, właściwa odzież i stosowanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi są potwierdzonymi metodami ochrony przeciwsłonecznej. Na łamach Cleveland Clinic Journal of Medicine ukazała się praca Paula C. Jou i wsp.  prezentująca aktualne rekomendacje dotyczące ochrony skóry przed promieniowaniem UV.

Największe ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie UV występuje między godziną 10.00 a 16.00, w  miesiącach letnich. Najbardziej uszkadzające dla skóry jest promieniowanie o długości fali 320-400 nm (UV-A, stanowiące 90-95% promieniowania UV) i 290-320 nm (UV-B). Promieniowanie UV-A penetruje głębiej do skóry i ma większy potencjał uszkadzający, natomiast UV-B  powoduje zwykle opaleniznę a także oparzenia słoneczne. Pomimo oczywistego ryzyka, prawie 28 milionów Amerykanów, głównie białych kobiet w wieku 16-29 lat korzysta z solarium, przy czym większość promieniowania emitowanego przez lampy opalające to promienie UV-A. Amerykańskie Towarzystwo Dermatologiczne opowiada się za zakazem korzystania z solariów.

Produkty z filtrem przeciwsłonecznym mogą zawierać filtry fizyczne, ze składnikiem nieorganicznym (dwutlenek tytanu, tlenek cynku) i chemiczne, ze składnikiem organicznym (PABA, awobenzon, cynoksat, ensulizol). SPF (sun protection factor) jest miarą laboratoryjną skuteczności filtra i jest określana jako ilość promieniowania UV powodująca oparzenie skóry ochronionej w porównaniu do skóry niezabezpieczonej filtrem (a wiec wskaźnik ten mierzy siłę ochronna wobec promieniowania UV-B) . Wbrew powszechnej opinii SPF nie jest związany z długością bezpiecznej ekspozycji na promieniowanie UV.

Rekomendacje dotyczące minimalizowania szkodliwego wpływu promieniowania UV to między innymi unikanie słońca w godzinach największego nasłonecznienia (10.00-16.00), noszenie ubrań z długim rękawem, nakrycia głowy i okularów słonecznych oraz stosowanie takich kremów z filtrem, który chronią także przed UV-A. Nie należy tez stosować filtrów po to, żeby wydłużyć czas ekspozycji na słońce. Niemowlęta poniżej 6 miesiąca życia wymagają dodatkowej ochrony przeciwsłonecznej – nie powinny w ogóle przebywać na słońcu, a na nieosłonięta skórę powinno się nakładać krem o SPF minimum 30.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / Czerwiec 2012
Magdalena Piątkowska