Leczenie łagodnego i średnio ciężkiego zapalenia zatok

Stephen R. Smith, Lynda G. Montgomery i John W. Williams – Less is more. Treatment of mild to moderate sinusitis LINK: Arch Intern Med 2012;172:510

W Archives of Internal Medicine warto zwrócić uwagę na wytyczne dotyczące postępowania w zapaleniu zatok o łagodnym i umiarkowanym przebiegu, opracowane pod egidą amerykańskiego National Physicians Alliance. Są one częścią szerszego projektu standaryzacji 5 najczęstszych sytuacji klinicznych, z którymi ma do czynienia lekarz pierwszego kontaktu i w przypadku których zmiana strategii postępowania przełożyłaby się na poprawę jakości opieki i wzrost jej opłacalności.

Ostre zapalenie zatok rozpoznaje się wówczas, kiedy objawy występują nie dłużej niż od 7 dni, a zapalenie o łagodnym lub umiarkowanym przebiegu wówczas, kiedy nie stwierdza się wysokiej gorączki, dojmującego bólu, tkliwości ani zapalenia skóry w okolicy zatok.

Pomimo, że etiologia ostrego zapalenia zatok jest najczęściej wirusowa, powszechną praktyką jest antybiotykoterapia pierwszego rzutu. Skalę problemu, jakim jest nadużywanie antybiotyków w tym wskazaniu, ilustruje fakt, że w USA zapalenie zatok jest przyczyną 20 mln wizyt rocznie i odpowiada za 15-21% wszystkich zlecanych kursów antybiotykoterapii.

Z meta-analizy wyników badań z randomizacją i grupą kontrolną wynika, że znaczącą poprawę lub wyleczenie po 7-15 dniach od wystąpienia objawów uzyskuje się statystycznie nieco częściej w grupach pacjentów leczonych antybiotykami, w porównaniu z placebo, jednak różnica w skuteczności jest niewielka i wynosi od 7 do 14%. Odsetek przypadków choroby o powikłanym przebiegu oraz odsetek nawrotów są porównywalne. Z kolei, działania niepożądane, a w szczególności biegunka, występują o 80% częściej w grupach z antybiotykami.

Podsumowując, wskazaniem do antybiotykoterapii w ostrym, łagodnym i umiarkowanym zapaleniu zatok, jest brak poprawy po 7 dniach lub pogorszenie po wstępnej odpowiedzi na leczenie objawowe.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 26 marca 2012
Krzysztof Kurek