Jak poprawić bezpieczeństwo leczenia – wyniki badania PINCER

Jeffrey L Schnipper, Jeffrey M Rothschild – Improving medication safety LINK: Lancet 2012;379:1279

Działania niepożądane leków stanowią zasadniczy problem z punktu widzenia bezpieczeństwa chorych. W jednym z systematycznych przeglądów piśmiennictwa liczbę działań niepożądanych leków oszacowano na 18 w przeliczeniu na 100 chorych ambulatoryjnych, w tym  rocznie 7 incydentów, którym można było zapobiec.  Te ostatnie spowodowane są zwykle błędami związanymi z niewłaściwym zalecaniem leków, rozbieżnościami w rekomendacjach poszczególnych lekarzy, nieprzestrzeganiem zaleceń i niepowodzeniem w monitorowaniu ubocznych objawów leczenia.

Na łamach The Lancet  Avery i wsp. przedstawili wyniki badania PINCER (pharmacist-led information technology intervention), którego celem była ocena interwencji mających ograniczać niepożądane następstwa farmakoterapii. Autorzy pracy zaprosili do udziału w badaniu lekarzy z 72 praktyk ogólnych, obejmujących swoją opieką niemal 70 000 chorych.

Badanie miało charakter randomizowany. W grupie objętej “interwencją” lekarze otrzymali prostą generowaną komputerowo informację o ryzyku niepożądanych działań leków u objętych opieką chorych, a także dodatkowo informację zwrotną o potencjalnych błędach w zlecaniu leków i monitorowaniu ich działania oraz pomoc  farmaceutów w korygowaniu zidentyfikowanych błędów i poprawie lokalnych systemów bezpieczeństwa leczenia.

W obserwacji 6-miesięcznej chorzy w grupie objętej interwencją w przypadku wywiadu choroby wrzodowej żołądka istotnie rzadziej otrzymywali niesterydowe leki przeciwzapalne bez leków działających gastroprotekcyjnie (OR 0,58, 95% CI 0,38–0,89); β-bloker  w przypadku astmy (OR 0,73, 95% CI 0,58–0,91); bądź inhibitor enzymu konwertującego czy diuretyk pętlowy bez właściwego monitorowania w odniesieniu do osób w wieku podeszłym (OR 0,51, 95% CI 0,34–0,78).

Komentując wyniki badania Schnipper i Rothschild podkreślają, że dla zwiększenia bezpieczeństwa leczenia niezbędne są trzy elementy:  inicjatywy zachęcające do inwestowania w bezpieczeństwo chorych;  procesy planowania pozwalające osiągnąć swoiste punkty końcowe w odniesieniu do poszczególnych leków; oraz skuteczne środki podtrzymujące takie działania.

Czy wyniki PINCER oznaczają, że zastosowane w badaniu działania należy upowszechnić? Schnipper i Rothschild zwracają uwagę na następujące ograniczenia próby. Po pierwsze wzięła w niej dział zaledwie jedna trzecia możliwych do włączenia praktyk ogólnych, przy czym z udziału w próbie rezygnowały ośrodki bardzo aktywne. W związku z tym nie wiadomo, czy interwencja podobna do zastosowanej w badaniu PINCER byłaby skuteczna w ośrodkach pracujących w sposób intensywny i mających bardzo dużo pacjentów. W analizie kosztów należałoby uwzględnić te czynności, których nie wykonywali farmaceuci zatrudnieni w PINCER. Konieczność zatrudnienia dodatkowych farmaceutów w miejsce tych zajętych aktywnością w PINCER z pewnością wpłynęłaby na opłacalność interwencji.

Mimo to badanie PINCER jest próbą o bardzo istotnym znaczeniu ponieważ wykazało , że możliwe jest zastosowanie na dużą skalę i z powodzeniem interwencji pozwalających zwiększyć bezpieczeństwo farmakoterapii. Kolejne badania pozwolą w przyszłości określić w jaki sposób z powodzeniem upowszechniać takie działania.

Opracowane na podstawie: Lancet / 7 kwietnia 2012
Magdalena Lipczyńska