Neroleptyki u chorych z demencją – kontrowersje

Sudeep S. Gill i Dallas P. Seitz – From Association to Mechanism. Observational Studies Can Help Us Understand Fundamental Drug Actions LINK: Arch Int Med. 2012;172:654

W roku 2005 ukazały się dane wskazujące na wzrost śmiertelności całkowitej u chorych z demencją otrzymujących leczenie antypsychotyczne.

Informacji na temat przyczyn wzrostu śmiertelności poszukiwano między innymi analizując wyniki randomizowanych prób klinicznych z zastosowaniem atypowych neuroleptyków w terapii neuropsychiatrycznych objawów demencji. Wykazano, że wśród częstych przyczyn zgonów chorych leczonych neuroleptykami notowano incydenty mózgowo-naczyniowe, zapalenie płuc i komorowe zaburzenia rytmu.

Mechanizm w jakim leki te powodują incydenty mózgowo-naczyniowe pozostaje niejasny, tym bardziej, że wydają się w pewnym stopniu hamować agregację płytek. Łatwiej wyjaśnić jest zapalenie płuc, najprawdopodobniej wywoływane łatwiejszą aspiracją treści pokarmowej, wynikającą z sedatywnego działania leków i powodowanego przez nie przyspieszenia spadku zdolności poznawczych. Wiadomo także, iż niektóre leki z tej grupy powodują wydłużenie odcinka QT , zaburzenia rytmu i nagłe zgony. Inne przyczyny nagłych zgonów po neuroleptykach obejmują incydenty zatorowości płucnej oraz uduszenie spowodowane zamknięciem górnych dróg oddechowych po zachłyśnięciu dużymi kęsami pokarmu.

W Archives of Internal Medicine, Pariente i wsp. wskazują na kolejną potencjalną przyczynę wzrostu śmiertelności po neuroleptykach. W dwóch uzupełniających analizach wskazują na umiarkowany wzrost ryzyka wystąpienia zawału w ciągu pierwszych 30 dni terapii neuroleptykami, z ilorazem hazardu wynoszącym 2.19 (95% CI, 1.11-4.32) w badaniu kohortowym oraz ilorazem częstości występowania wynoszącym 1.78 (95% CI, 1.26-2.52) w kontrolowanej serii przypadków (w obu badaniach większość chorych przyjmowała atypowe neuroleptyki).

Gill i Seitz, komentujący w Archives wyniki Pariente i wsp., nie odrzucając jednoznacznie hipotezy o szkodliwym wpływie neuroleptyków na występowanie zawałów serca ale przytaczając wyniki przeglądu piśmiennictwa zauważają, że niejednorodna metodyka dotychczasowych badań obserwacyjnych utrudnia miarodajne potwierdzenie, czy przyjmowanie leków antypsychotycznych rzeczywiście przyczynia się do rozwoju zawału serca. Wskazują także, na brak mechanizmu za pośrednictwem którego leki te miałyby przyczyniać się do obserwowanego przez Pariente i wsp. wzrostu ryzyka zawału.

Zdaniem autorów komentarza do czasu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących neuroleptyków, lekarze powinni ograniczać jednak przepisywanie leków z tej grupy chorym z demencją i w większym stopniu pamiętać o działaniach środowiskowych i behawioralnych pomagających zapewnić chorym z tej grupy bezpieczeństwo i większy dobrostan.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 23 kwietnia 2012
Magdalena Lipczyńska